ឈាន
- កិ លើកជើងដើរ, យាសជើងបោះជំហានទៅឈានជើងដើរ ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- ន ( បា.; សំ. ធ្យាន ) ការសម្លឹងអារម្មណ៍ដែលជាអប្បនាសមាធិចម្រើនឈាន, ចូលឈាន; ឈានមាន ៤ ថ្នាក់ គឺថា្នក់ទី១ ហៅ បឋមជ្ឈាន មានអង្គ ៥ គឺ១- វិតក្កៈ សេចក្ដីនឹកសំដៅឆ្ពោះទៅរកអារម្មណ៍ដែលកំពុងភាវនា; ២- វិចារៈ សេចក្ដីរំពឹងពិចារណាអារម្មណ៍ដែលកំពុងភាវនា; ៣- បីតិ សេចក្ដីឆ្អែតចិត្ត; ៤-សុខៈ សេចក្ដីសប្បាយក្នុងចិត្ត; ៥- ឯកគ្គតា ដំណើរមូលចិត្តស្លុងទៅក្នុងអារម្មណ៍តែមួយ ( អង្គទាំង ៥ នេះ សំដៅចំពោះតែអារម្មណ៍ដែលស្ងប់ស្ងាត់ចាកកាមគុណ ) ; ថ្នាក់ទី ២ ហៅទុតិយជ្ឈាន មានអង្គ ៣ គឺលះ វិតក្កៈ និងវិចារៈ ចេញ នៅសល់តែ បីតិ និង សុខៈ ដែលកើតជាប់មកអំពីសមាធិរបស់បឋមជ្ឈាន ជា ៣ នឹង ឯកគ្គតា; ថ្នាក់ទី ៣ ហៅ តតិយជ្ឈាន មានអង្គ ២ គឺលះ បីតិ ចេញនៅសល់តែសុខៈនិងឯកគ្គតា; ថ្នាក់ទី ៤ហៅ ចតុត្ថជ្ឈាន មានអង្គ២ ដែរ លះ សុខៈ ចេញ ចិត្តក្លាយទៅជា ឧបេក្ខា គឺជើយព្រងើយ ជា ២ នឹង ឯកគ្គតា ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- ន ឈានទាំងបួនថ្នាក់នេះ ហៅថា រូបជ្ឈាន មានរូបធម៌ជាអារម្មណ៍រាប់បញ្ចូលក្នុងរូបាវចរភូមិ ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- ន បុគ្គលអ្នកចម្រើនភាវនា បានសម្រេចផ្លូវឈាន សូម្បីត្រឹមតែបឋមជ្ឈានប៉ុណ្ណោះ ក៏ចួបប្រទះសេចក្ដីសុខសប្បាយធម្មតា ឆ្ងាញ់ពីសាជាងរសជាតិអ្វីៗ ទាំងអស់ ( ម. ព. រូបជ្ឈាន, រូបធម៌, រូបាវចរភូមិ, សមាធិ, អប្បនាសមាធិ, អារម្មណ៍ ផង ) ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- ន បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទឯទៀត អ. ថ. ឈានៈ ដូចជាឈានចិត្ត (––ចិត) ចិត្តដែលបានសម្រេចឈាន។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- ន ឈានផល (––ផល់ ) ផលរបស់ឈាន, សេចក្ដីសម្រេចប្រយោជន៍ដែលកើតអំពីឈាន ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- ន ឈានពល (––ពល់) កម្លាំងនៃឈាន ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- ន ឈានសុខ (––សុក ) សុខដែលកើតអំពីឈាន ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- ន ឈានឫទ្ធិ(––រឹត; បា. ឈាន + ឥទ្ធិ; សំ. ធ្យាន + ឫទ្ធិ) ឫទ្ធិនៃឈាន, ឫទ្ធិដែលកើតអំពីឈាន ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- ន ឈានានុភាព (––ភាប; បា. ឈាន + អានុភាវ) អានុភាព, អំណាច, តេជះនៃឈាន ។ ល ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
Look up another word in the Khmer Dictionary
More words
ចាត់ចែង ទប់ មាំ ទម្ងន់ រាំ កត់ ចំណី វិធីសាស្ត្រ ស្លាប ទីកន្លែង ក្រៃ បារាំង សង្គ្រាម សម្ដេច អាទិត្យ របប ថយ វិទ្យាសាស្ត្រ គ្រោះថ្នាក់ ជ្រុង ហួស ស្រឡាញ់ សហគ្រាស ប៉ុន
Source: Samdech Chuon Nath Khmer dictionary and Khmer lexicons.