ល្ខោនបាសាក់
- វប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ ទម្រង់សិល្បៈ ទស្សនីយភាពរបាំធំមួយ ដែលយកឈ្មោះតាមស្រុកមួយគឺស្រុកបាសាក់ក្នុងខេត្តឃ្លាំង ទល់មុខនឹងខេត្តព្រះត្រពាំងនៃទឹកដីកម្ពុជាក្រោម។ ល្ខោនបាសាក់មានលក្ខណៈពិសេសដូចជា- កាយវិការមានភាពរហ័សរហួន, - ពិធីហោមរោងប្រើបទភ្លេងហោមរោង - របៀបបង្ហាញតួដោយតួសម្ដែងពោលប្រាប់ឈ្មោះខ្លួនឯង, - សម្លៀកបំពាក់មានលក្ខណៈភ្លឺផ្លេក, - មុខតួមានលាបម្សៅច្រើន, - ការកាត់កងឆាកប្រើកញ្ចែផ្លុំផ្ដាច់ឬវាយស្គររន្ថើនផ្ដាច់, - ការតុបតែងឆាកប្រើផ្ទាំងគំនូរ, - តួត្លុកសម្ដែងជាមួយតួឯក, - ឧបករណ៍តន្ត្រីប្រើស្គរឡុក ទ្រ ឃឹម ឆាបឡោ ប៉ាន់…, - បទភ្លេងនិងចម្រៀងប្រើបទមហោរី បាសាក់ បទបារាំង …, - ដំណើររឿងច្រើនទាក់ទងនឹងស្ដេច យក្ស ឥសី…, - ការសម្ដែងប្រើក្បាច់ហួនជាគោល, - តួយក្សក្មេងដែលទើបនឹងចេញពីរៀនសិល្ប៍សាស្ត្រ តុបតែងមុខដោយមិនមានចង្កូម និងមានចរិតស្លូត, - តួយក្សចំណាស់ដែលទើបនឹងចេញពីរៀនសិល្ប៍សាស្ត្រ តុបតែងមុខដោយមានចង្កូម មានចរិតកាចនិងប្រើក្បាច់ហួនខ្លាំង, - យក្សកាន់សីលមានចរិតស្លូត ទោះបីមានការតុបតែងមុខដោយមានចង្កូមក៏ដោយ។ ប្រវត្តិល្ខោនបាសាក់ : កាលពីដំបូងអ្នកស្រុកនាំគ្នាហៅល្ខោននេះថា«ល្ខោនទ្រើងឃ្លោក»ដោយហេតុថាសិល្បករសម្ដែងផ្ទាល់លើដីក្នុងរោងដែលសង់ឡើងដោយយកមែកឈើប្រក់គ្របមានទម្រង់ប្រហែលនឹងទ្រើងឃ្លោក។ ទន្ទឹមនេះក៏មានខ្មែរក្រោមខ្លះហៅល្ខោននេះថា«ល្ខោនយូរកេរ»ព្រោះវាជាកេរមរតករបស់ខ្មែរដែលកើតឡើងតាំងពីយូរលង់មកហើយ។ ល្ខោនបាសាក់បានពង្រឹងពង្រីកប្រជាប្រិយភាពរបស់ខ្លួនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ព្រោះអ្នកដឹកនាំនិងអ្នកសម្ដែងជាអ្នកបួសរៀន ពូកែខាងអក្សរសិល្ប៍ ពូកែប្រើពាក្យសម្ដីលើកជាកំណាព្យ លើកជាកម្រងកែវ និងលើកទំនុកច្រៀងដោយឥតព្រាងទុក។ ក្រោយមកល្ខោននេះបានក្លាយជាកម្មវត្ថុនៃការប្រកួតប្រជែងជាមួយល្ខោន«កៃលឿង» របស់វៀតណាមនិងល្ខោន «ហ៊ី» របស់ចិន។ ដូច្នេះអ្នកដឹកនាំល្ខោនបាសាក់ក៏បានចម្លងយកចំណុចល្អៗពីល្ខោនកៃលឿងនិងល្ខោនហ៊ី មកសំយោគបញ្ចូលគ្នាហើយសម្របខ្លួនទៅតាមកាលៈទេសៈដូចជាកន្លែងណាមានខ្មែរមើលច្រើនសិល្បករនិយាយនិងច្រៀងភាសាខ្មែរ ឯកន្លែងណាមានវៀតណាមមើលច្រើនសិល្បករខ្មែរប្រើភាសាខ្មែរផងនិងភាសាវៀតណាមផង ហើយកន្លែងណាដែលមានចិនមើលច្រើនសិល្បករខ្មែរប្រើភាសាខ្មែរផងនិងភាសាចិនថែមទៀត។ នៅអំឡុងឆ្នាំ១៩៣០ ល្ខោនបាសាក់នៅកម្ពុជាក្រោមមានការពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំង ដូច្នេះលោក លី សួន ហៅ ឆាគ្រួន ដែលជាអ្នកដឹកនាំបាននាំក្រុមសិល្បៈរបស់លោកមកសម្ដែងនៅកម្ពុជាភាគកណ្ដាលគឺនៅភ្នំពេញនិងនៅតាមខេត្តនានា ប៉ុន្តែមិនសូវទទួលបានជោគជ័យព្រោះខ្មែរកណ្ដាលកំពុងនៅពេញនិយមល្ខោនមហោរីនិងល្ខោនប្រាមោទ័យដែលមានការរីកចម្រើនជាយូរមកហើយ។ បន្ទាប់ពីបរាជ័យលោក លី សួន ហៅ ឆាគ្រួន បានរិះរកបញ្ចូលបច្ចេកទេសហោះហើរដ៏ប៉ិនប្រសប់និងបញ្ចូលក្បាច់«ហួន»ដែលមានភាពឆាល់រហ័ស ស្វាហាប់ក្នុងការសម្ដែង រួចហើយលោកក៏បាននាំក្រុមសិល្បៈរបស់លោកមកកម្ពុជាកណ្ដាលជាថ្មីម្ដងទៀត ដោយធ្វើដំណើរតាមទូកប៉ុកចាយ មានគ្រឿងសម្ភារៈតុបតែងឆាកទំនើបៗនិងមានគ្រឿងដំឡើងឆាកលើដីក៏បាន លើទូកក៏បាន។ កត្តានេះបានធ្វើឱ្យទស្សនិកជនជក់ចិត្តដិតអារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងរហូតធ្វើឱ្យខ្មែរកណ្ដាលហៅល្ខោននេះថា«ល្ខោនបាសាក់»។ ចាប់ពីពេលនោះមកឈ្មោះ«ល្ខោនទ្រើងឃ្លោក»ឬ«ល្ខោនយូរកេរ» ត្រូវបានជំនួសដោយឈ្មោះ«ល្ខោនបាសាក់»វិញ។វប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ
Look up another word in the Khmer Dictionary
More words
សើយ បរិវេណ គ្រាន់ ហរ កុន អុក ល័ក្ត រ៉ាំរ៉ៃ ពេចន៍ តុល្យភាព ព្រឹទ្ធសភា រយៈពេលមធ្យម ថ្លៃដើម មន្ត្រីរាជការស៊ីវិល នីតិបុគ្គលសាធារណៈ បញ្ជីគណនេយ្យ រន្ថាន់ កង្វល់ ស្នៀត ស្នូក អុត ព្រុយ តម ក្រពះ
Source: Samdech Chuon Nath Khmer dictionary and Khmer lexicons.