វិនយ
[–នៈយៈ]- ន ( សំ. បា. វិនយ ) ការដឹកនាំទៅរកផ្លូវល្អ; ច្បាប់, ច្បាប់បញ្ញត្តឬច្បាប់អនុញ្ញាត, ច្បាប់ប្រដៅឲ្យប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវ; ច្បាប់ប្រដៅឲ្យសង្រួមកាយវាចាឲ្យត្រឹមត្រូវ; ឲ្យចុះបែបបទ; ឲ្យមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ; ច្បាប់សម្រាប់បព្វជិត : កាន់វិន័យ, ធ្វើតាមវិន័យ, ខុសវិន័យ ។ វិនយកថា ( វិនៈយៈកៈថា ) សម្ដីប្រារព្ធវិន័យ, សម្ដីអាងវិន័យ ។ វិនយកម្ម អំពើដែលធ្វើឲ្យគួរតាមវិន័យ; ការធ្វើតាមបែបបទក្នុងវិន័យ ។ វិនយកិច្ច ឬ –ក្រឹត្យ កិច្ចក្នុងវិន័យ, កិច្ចតាមវិន័យ, ក្រឹត្យក្នុងវិន័យ, ក្រឹត្យវិន័យ ។ វិនយកោវិទ ( វិនៈយៈកោវិត ឬ វិន័យ-យៈ– ) ន. ឬ គុ. ( សំ. បា. ) អ្នកឈ្លាសក្នុងវិន័យ គឺភិក្ខុអ្នកចេះចាំវិន័យស្ទាត់ទាំងឈ្លាសវៃផង : ក្នុងអាវាសមួយៗគួរឲ្យមានភិក្ខុជាវិនយកោវិទ ដើម្បីជួយញ៉ាំងព្រះពុទ្ធសាសនាឲ្យរុងរឿង ( ព. វិ. ពុ ) ។
អ្នកចេះចាំច្បាប់ខាងតុលាការក៏គួរហៅ វិនយកោវិទ ដែរ ។ វិនយគរុ ឬ –គុរុ អ្នកធ្ងន់ចិត្តទៅរកវិន័យ; អ្នកគោរពវិន័យ; អ្នកបង្រៀនវិន័យ, គ្រូច្បាប់ ។ វិនយគារវៈ ឬ –គោរព (–រៈវៈ ឬ –រប់ ) ការគោរពវិន័យ, ការកាន់ច្បាប់ ។ វិន័យធម្ម (–ធ័ម; បា. សំ. ) វិន័យនិងធម៌ ឬធម៌ដែលត្រូវតាមវិន័យ ។ ខ្មែរប្រើពាក្យនេះ ជាឋានន្តរសមណសក្ដិទីឋានានុក្រម ( តាំងភិក្ខុអ្នកចេះវិន័យ ) មានមុខការខាងពិភាក្សាវិន័យក្នុងការវិនិច្ឆ័យអធិករណ៍សង្ឃ : ព្រះវិន័យធម្ម, លោកវិន័យធម្ម; ប៉ុន្តែដល់មក ព.ស. ២៥០៥ គ.ស ១៩៦១ ឋានន្តរនេះបានផ្លាស់ទៅជា ធម្មធរ " អ្នកទ្រទ្រង់ធម៌ " ដូច្នេះវិញ ព្រោះពាក្យថា វិន័យធម្ម ពុំសមតាមរបៀបវេយ្យាករណ៍បាលី ( ជាគូគ្នានឹង វិន័យធរ )
វិន័យធរ (–ធ; បា.វិនយ– ) អ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ, អ្នកចេះវិន័យ ។ ខ្មែរប្រើជាឋានន្តរសមណស័ក្កិទីឋានានុក្រម ( តាំងភិក្ខុអ្នកចេះវិន័យ ) មានមុខការខាងវិនិច្ឆ័យកាត់សេចក្ដីអធិករណ៍សង្ឃ : ព្រះវិន័យធរ, លោកវិន័យធរ ( ជាគូគ្នានឹង ធម្មធរ ឬ ធម្មកថិក ) ។ វិនយបញ្ញត្តិ (–ប័ញ-ញ៉ាត់; បា. វិនយប្បញ្ញត្តិ; សំ. –ប្រជ្ញប្តិ ) បញ្ញត្តិក្នុងវិន័យ ។ វិនយបិដក (–ដក់ ) ចំណែកគម្ពីរពុទ្ធសាសនាមួយប៉ែកខាងវិន័យ ។ វិនយវាទ ពាក្យពោលអាងវិន័យ ។ វិនយវាទី ឬ –វាទិន អ្នកពោលអាងវិន័យ, អ្នកនិយាយប្រកាន់តាមវិន័យ ( បើស្រ្តីជា វិនយវាទិនី ) ។ វិនយវិវាទ ការឈ្លោះប្រកែកជជែករកឲ្យឃើញខុសត្រូវតាមវិន័យ ។ វិន័យសិក្ខា ការសិក្សាវិន័យ; សិក្ខាបទក្នុងវិន័យ ។ វិនយានុគ្រោះ ( < វិនយ + អនុគ្រោះ ) ការលើកតម្កើងវិន័យ; ការលើកយកច្បាប់ជាធំ, ជាអាង ។ ល ។ យុទ្ធវិន័យ (–យុត-ធៈ–) ច្បាប់ចម្បាំង, ច្បាប់សឹក ។ យោធវិន័យ ( –ធៈ– ) ច្បាប់យោធា, ច្បាប់សម្រាប់ទាហាន។ ល ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
Look up another word in the Khmer Dictionary
More words
វានរ វាប់ វាយោ វាលៈ វាល– វាសរ វិករ វិចៗ វិចយ វិចល វិជយ វិធិ វិភព វិភូ វិមល វិល! វិសយ វិហគ វិហា វឹល! វ៉ឺង វឺបៗ វ៉ឺះ វ៉ូង
Source: Samdech Chuon Nath Khmer dictionary and Khmer lexicons.