អនុ
[អៈ—]- ( ឧបសគ្គសព្ទ ឬ និ. ) ( សំ. បា. ) តាម; រឿយៗ, ញយៗ; រង, បន្ទាប់; តូច, បណ្ដោយ; ក្រោយ, ខាងក្រោយ; . . . ។ សម្រាប់ប្រើជាបុព្វបទភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ តាមគួរដល់ការប្រកប, ដូចជា អនុករ ធ្វើតាម; អ្នកធ្វើតាម ។ អនុកលា ( —កៈល៉ា ) ឬ អនុក្បៀស ចំណិតឬចម្រៀកបន្ទាប់ឬតូច, ក្បៀសបន្ទាប់, ក្បៀសមួយ ( ឥតគូ ) ។ ឈ្មោះរយៈមាត្រាវាស់មួយយ៉ាង ប្រមាណកន្លះក្បៀស គឺភាគមួយក្នុង ៨ នៃធ្នាប់មួយ : មួយភាគក្នុង ៤ នៃធ្នាប់មួយ ហៅ កលា ឬ ក្បៀស, មួយភាគក្នុង ៨ នៃធ្នាប់មួយ ហៅ អនុកលា ឬ អនុក្បៀស ។ អនុការី អ្នកធ្វើការរង, —បន្ទាប់, អ្នកជាជំនួយការ; គិលានុបដ្ឋាក ជាជំនួយគ្រូពេទ្យក្នុងការវះកាត់ ។ អនុកិរិយា ឬ —ក្រិយា ការធ្វើតាម, ការយកតម្រាប់ ។ អនុកម្បចិត្ត ( —ក័ម-ប៉ៈ— ) ចិត្តអនុគ្រោះ, ចិត្តអាណិតឬប្រណី ។ អនុកូល សេចក្ដីទំនុកបម្រុង, អនុគ្រោះ; ករុណា; សេចក្ដីពេញចិត្ត; ការបណ្ដោយតាម, ការព្រមតាម ។ ខ្មែរប្រើជា កិ. ក៏បាន "ទំនុកបម្រុង; បណ្ដោយតាម, ព្រមតាម" : គួរអនុកូលខ្លះទៅ ! ។ អនុក្រម ( —ក្រំ ) លំដាប់, របៀបតាមលំដាប់, លំដាប់មានរបៀប ។ ប្រើរៀងភ្ជាប់ត្រង់កណ្ដាលឬត្រង់ខាងចុងសព្ទដទៃដូចជា ឋានានុក្រម លំដាប់ទី, លំដាប់មុខងារ; បទានុក្រម លំដាប់បទ; មាតិកានុក្រម លំដាប់មាតិកា; វចនានុក្រម លំដាប់ពាក្យ; សទ្ទានុក្រម ឬ សព្ទានុក្រម លំដាប់សព្ទ ។ អនុក្រឹត្យ ក្រឹត្យបន្ទាប់, ក្រឹត្យរង គឺសេចក្ដីសម្រេចរបស់រាជការដែលមានអំណាចថយតិចជាងក្រឹត្យ ( បារ. Arrêté ) ។ អនុគណ ( —គន់ ) ឬ —គណៈ គណៈបន្ទាប់, គណៈរង; គណៈតូច ។ អនុគាមិកនិធិ ( —កៈ— ) កំណប់ដែលរមែងទៅតាម ( កំណប់បុណ្យ ឬកំណប់ព្រេងសំណាងល្អ ) ។ អនុគាមី អ្នកទៅតាម, អ្នកទៅជាមួយគ្នា ( បើស្ត្រីជា អនុគាមិនី ) ។ អនុគ្គមនៈ ឬ អនុគ្គមន៍ ការក្រោកជូន, ការតាមជូនដំណើរ : ធ្វើអនុគ្គមនៈ ( ព . ផ្ទ. បច្ចុគ្គមនៈ ឬ បច្ចុគ្គមន៍ "ការក្រោកទទួល" ) ។ អនុគ្គមនាការ អាការនៃការក្រោកជូន : ធ្វើអនុគ្គមនាការ ( ព. ផ្ទ. បច្ចុគ្គមនាការ "អាការនៃការក្រោកទទួល" ) ។ អនុគ្គហធម៌ ធម៌អនុគ្រោះ ។ អនុគ្រោះ ( សំ. អនុគ្រហ; បា. អនុគ្គហ ) ការជួយទំនុកបម្រុង; ករុណា ។ ខ្មែរប្រើជា កិ. ក៏បាន "ទំនុកបម្រុង; អាណិត" ។ អនុចរ ដើរតាម, ត្រាច់តាម; ប្រព្រឹត្តតាម ។ ប្រើជា ន. ក៏បាន "អ្នកចរតាម; អ្នកតាមបម្រើ; បរិវារ" ។ អនុចារី ( —រ៉ី ) អ្នកដើរតាម; អ្នកប្រព្រឹត្តតាម ( ស្ត្រីជា អនុចារិនី ) ។ អនុចិន្ដា ( —ចិន-ដា ) ការគិតតាម; ការគិតហើយគិតទៀតរឿយៗ ។ អនុជ ( អៈន៉ុច ) អ្នកកើតបន្ទាប់ឬអ្នកកើតក្រោយ ( ប្អូន ) ។ ខ្មែរប្រើជា រ. ស. : ព្រះអនុជ, សម្ដេចព្រះអនុជ ( ប្រើតាមទម្លាប់ បានទាំងក្សត្រា, ក្សត្រី; ប៉ុន្ដែតាមបែបវេយ្យាករណ៍ បើក្សត្រីជា អនុជា ) ។ អនុជាតបុត្ត ឬ —បុត្រ ( —ជាតៈ— ) បុត្រដែលមានចរិយាធម៌ល្អតាមបែបបទរបស់មាតាបិតា ( ស្ត្រីជា អនុជាតបុត្រី ) ។ អនុជិត អ្នកឈ្នះតាម; អ្នកឈ្នះរឿយៗ ។ ខ្មែរច្រើនប្រើជាឋានន្តរមន្ត្រី ដូចជា អនុជិតសេនា, ភក្ដីអនុជិត, រាជានុជិត, សេនានុជិត ជាដើម ។ អនុជីវិន ឬ អនុជីវី អ្នកធ្វើការបម្រើ, អ្នករស់ដោយសារគេ ( ស្ត្រីជា អនុជីវិនី )។ អនុញ្ញាត ( អៈនុញ-ញ៉ាត ) កិ. យល់ព្រម, បើកឱកាសឲ្យ; ដែលបានយល់ព្រមហើយ : រដ្ឋាភិបាលបានអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើការនោះហើយ ។ ប្រើជា ន. ផងក៏បាន : មានអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើហើយ ( គូរប្រយ័ត្ន កុំច្រឡំសរសេរជា អនុញ្ញាតិ ព្រោះគ្មានពាក្យនេះទេ ) ។ អនុតាបកម្ម ( —ប៉ៈ— ) អំពើដែលធ្វើរួចទៅហើយនាំឲ្យកើតក្ដៅក្រហាយចិត្តនឹកស្ដាយក្រោយរឿយៗ; អំពើអាក្រក់ ។ អនុត្ថេរ ថេរៈបន្ទាប់, ថេរៈតូច ( ព. ផ្ទ. មហាថេរ ) ។ អនុទយា ( —នុ-ទៈ— ) ករុណា, សេចក្ដីអាណិតតាម ។ អនុទិន ថ្ងៃបន្ទាប់; ថ្ងៃរៀងៗគ្នា; រាល់ថ្ងៃ ។ អនុទិស ( បា. —ទិសា; សំ. —ទិឝ ឬ —ទិឝា ) ទិសបន្ទាប់ទិសធំ, ទិសតូច : អាគ្នេយ៍, និរតី, ពាយ័ព្យ, ឦសាន ជាអនុទិស ។ អនុទូត ទូតរង, ទូតតូច; បម្រើដែលចាត់ប្រើឲ្យទៅតាមស្ដាប់ការណ៍ ។ ភិក្ខុដែលសង្ឃសន្មតឲ្យទៅតាមស្ដាប់ពាក្យនៃភិក្ខុអ្នកទៅសូមឲ្យឧបាសកអត់ទោស ( ព. វិ. ពុ. ) ។ អនុទោស ទោសតូច, ទោសបន្ទាប់បន្សំ ។ អនុធម្មចារី អ្នកប្រព្រឹត្តតាមធម៌ ( ស្ត្រីជា អនុធម្មចារិនី ) ។ អនុធម្មតា ( —ធ័ម-មៈដា ) ទម្លាប់ដែលត្រូវតែធ្វើ; ទម្លាប់ល្អ ។ អនុនាយក ( —យក់ ) នាយកបន្ទាប់; នាយករង ( ស្ត្រីជា អនុនាយិកា ) ។ អនុនាសិក ឬ អនុនាសិកន្ត អក្សរដែលមានសូរសំឡេងចេញច្រើនតាមច្រមុះ ។ អនុបទ បទបន្ទាប់ ។ អនុបាល តាមរក្សា, បីបាច់រក្សា; អ្នកបីបាច់រក្សា ។ អនុបុព្វីកថា ការថ្លែងរឿងតាមលំដាប់លំដោយ, ពាក្យពោលរៀបរៀងតាមលំដាប់រឿង, រឿងនិទានតំណាលតាមលំដាប់; ព. ពុ. មាន ៥ យ៉ាងគឺ ១- ទានកថា ការថ្លែងអំពីទាន; ២- សីលកថា ការថ្លែងអំពីសីល; ៣- សគ្គកថា ការថ្លែងអំពីសួគ៌; ៤- កាមាទីនវកថា ការថ្លែងអំពីទោសកាម; ៥- នេក្ខម្មានិសំសកថា ការថ្លែងអំពីអានិសង្ឃនៃការចេញចាកកាម ( បព្វជ្ជា ) ។ អនុបស្សនា ( —ប៉័ស-សៈន៉ា ) ការពិចារណាសង្កេតសង្ខារ; ប្រាជ្ញាពិចារណាការកើតស្លាប់; ការស្មឹងស្មាធិ៍រំពឹង ។ អនុប្បញ្ញត្តិ បញ្ញត្តិបន្ទាប់អំពីបឋមប្បញ្ញត្តិមក ។ អនុប្បទាន ( —នុប-ប៉ៈ— ) ឬ អនុប្រទាន ការប្រគល់អ្វីៗឲ្យ : ធ្វើអនុប្បទាន ។ អនុប្រទេស ប្រទេសបន្ទាប់, ប្រទេសតូច; ប្រទេសជារណប ។ អនុព័ន្ធ ការជាប់តាម; ដំណើរតាមប្រកិត ។ អនុពុទ្ធ លោកអ្នកត្រាស់ដឹងតាមព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ ( ពុទ្ធសាវ័ក ) ។ អនុពោធ ការនឹកឃើញឬគិតឃើញជាខាងក្រោយ ។ អនុភរិយា ភរិយាបន្ទាប់, ភរិយាតូច, ប្រពន្ធចុង ។ អនុភាគ ភាគកន្លះ ឬកន្លះភាគ : រង្វាល់អនុភាគ, កន្តាំងអនុភាគ ( កន្តាំងពីរមួយតៅ ) ។ អនុភាស ស្ដីប្រដៅ, ប្រៀនប្រដៅ ។ អនុម័ត ( —ម៉ាត់ ) យល់ព្រម, ព្រមតាម, យល់ឃើញជាមួយ; បង្គាប់; សន្មត ។ អនុមតិ ឬ —ម័តិ ការយល់ព្រម, ការព្រមតាម, ការយល់ឃើញជាមួយ; ការបង្គាប់; សន្មតិ ។ អនុមន្ត្រី មន្ត្រីបន្ទាប់, មន្ត្រីថ្នាក់រង ។ ខ្មែរសន្មតប្រើជាថ្នាក់ឋានន្តរនៃមន្ត្រីរដ្ឋបាលបន្ទាប់ពីវរមន្ត្រី : ទីអនុមន្ត្រី ។ អនុមាន ( —ម៉ាន ) សេចក្ដីត្រិះរិះ; ការពិចារណា, ការគ្នេរគ្នាន់, ការលៃលក; ការចូលចិត្តស៊ប់ ។ ខ្មែរប្រើជា កិ. ផងក៏បាន "ត្រិះរិះ, ពិចារណា, គ្នេរគ្នាន់, លៃលក; ចូលចិត្តស៊ប់" ។ អនុមោទនា ( —មោទៈ—) សេចក្ដីត្រេកអរតាម, ការជួយត្រេកអរ, អំណរជាមួយ; វាចាសម្ដែងសេចក្ដីត្រេកអរតាម : ធ្វើអនុមោទនា ។ ខ្មែរប្រើជា កិ. ផងក៏បាន "ត្រេកអរតាម, ជួយត្រេកអរ, ត្រេកអរជាមួយផង, ទទួលអំណរ" ។ អនុយ័ន្ដ អ្នកតាមហែ, អ្នកហែហម : ពួកអនុយ័ន្ដ ។ អនុយាត្រា យាត្រាតាម ។ អនុយោគ ពាក្យសួរ; ការសួរដណ្ដឹង; ប្រសា្ន ( សំ. ប្រើជា អនុយោជន "អនុយោជន៍" ក៏បាន ) ។ អនុរក្ខ ឬ —រក្ស ( —រ័ក ) រក្សារឿយៗ, បីបាច់រក្សា, ថែទាំ ។ ន. ការរក្សារឿយៗ; ការរំពៃ, ការគយឃ្លាំមើល; ជនអ្នកថែទាំមើលការខុសត្រូវ, អ្នកគយគន់រំពៃ : អនុរក្សនៃពន្ធនាគារ, អនុរក្សនៃវិទ្យាល័យ ។ អនុរក្ដិ ( —រ័ក ) សេចក្ដីស្រឡាញ់ ។ អនុរដ្ឋលេខាធិការ រដ្ឋលេខាធិការរង ( ម. ព. រដ្ឋលេខាធិការ ផង ) ។ អនុរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋាន ទីស្ដីការឬមុខតំណែងរបស់អនុរដ្ឋលេខាធិការ ។ អនុរាគ សេចក្ដីស្រឡាញ់ស៊ប់ងប់ចិត្ត ។ អនុរាត្រី យប់បន្ទាប់; យប់រៀងៗគ្នា; រាល់យប់ ។ អនុរាជ ឬ —រាជា ព្រះរាជារង, ព្រះរាជាបន្ទាប់; ព្រះរាជាតូច, ឧបរាជ ។ អនុរូប ដែលសមគួរ, មានសភាពឬទំនងដ៏សមគួរ, ដែលគួរដល់ការ ។ ប្រើភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃជា : កិច្ចានុរូប សមគួរដល់កិច្ច; ចិត្តានុរូប សមគួរដល់ចិត្ត ជាដើម ។ អនុរោធ ការអនុគ្រោះ; ការយល់ព្រមតាម, អនុវត្តិ ។ អនុលាប ការពោលផ្ទួនដដែលៗ, ការនិយាយច្រើនប៉ុន្តែច្រំដែល; អាមេណ្ឌិតវាទ ។ អនុលោម ( —ល៉ោម ) តាមរោម គឺបណ្ដោយ; បណ្ដោយតាម, យល់ព្រមតាម, មិនទទឹងទាស់, មិនយល់ទាស់ : អនុលោមរកគ្នា; គួរអនុលោមខ្លះទៅ ! ( ព. ផ្ទ. បដិលោម "ច្រាស; ទទឹងទាស់" ) : សូត្រជាអនុលោម បដិលោម "សូត្របណ្ដោយចុះហើយសូត្រច្រាសឡើងមកវិញ"; ឧបជ្ឈាយ៍ឬបព្វជ្ជាចារ្យ ប្រាប់បព្វជ្ជាបេក្ខៈអំពី តចបញ្ចកកម្មដ្ឋាន កម្មដ្ឋានមានស្បែកជាគម្រប់ប្រាំ គឺគ្រប់ប្រាំត្រឹមពាក្យថា តចោ "ស្បែក" ជា អនុលោម ថា កេសា "សក់ទំាងឡាយ", លោមា "រោមទាំងឡាយ", នខា "ក្រចកទាំងឡាយ", ទន្តា "ធ្មេញទាំងឡាយ" តចោ "ស្បែក"; រួចហើយប្រាប់ជា បដិលោម ថា តចោ, ទន្តា, នខា, លោមា, កេសា; ហើយពន្យល់ដោយសព្វគ្រប់ដើម្បីឲ្យបព្វជ្ជាបេក្ខៈយល់ថាជា បដិកូល "គួរខ្ពើម . . . " រួចហើយទើបឲ្យបព្វជ្ជាបេក្ខៈស្លៀកដណ្ដប់កាសាវព័ស្ត្រ ( ព. វិ. ពុ. ) ។ ពាក្យថា អនុលោម បដិលោម នេះទោះសូត្រឬនិយាយក៏ដោយ, អ្នកសូត្រឬអ្នកនិយាយ ក៏អាចប្រើបានតាមត្រូវការ ។ អនុវង្ស ឬ —ពង្ស វង្សបន្ទាប់, វង្សតមក ។ អនុវចនៈ ឬ អនុពាក្យ ពាក្យបណ្ដោយតាមគ្នា, ពាក្យស្របគ្នា ។ អនុវត្ត ប្រព្រឹត្តតាម, ធ្វើតាម; យល់ព្រមតាម; អនុលោម ។ អនុវត្តន៍ ឬ —វត្តិ ( —វ័ត ) ការប្រព្រឹត្តតាម, ការធ្វើតាម, ការបណ្ដោយតាម; អនុរោធ ។ អនុវាទ ការពោលទោស ។ អនុវិច្ចការ ( —វិច-ចៈកា ) ការពិចារណារួចស្រេចទើបធ្វើ, ការគិតឃើញរួចស្រេចទើបធ្វើអ្វីៗ ។ អនុវិច្ចការី អ្នកដែលមានគំនិតពិចារណាមុនរួចស្រេចទើបធ្វើអ្វីៗ, អ្នកមានគំនិតល្អិត ( បើស្ត្រីជា —ការិនី ) ។ អនុសញ្ចរ ឬ អនុសញ្ចរណ៍ សញ្ចរតាម, ការដើរស្រួលតាមលំដាប់ឥតរអាក់រអួល; ការត្រាច់ទៅមករឿយៗ ។ អនុសញ្ញា កិច្ចព្រមព្រៀងឬល័ក្ខខ័ណ្ឌនៃកិច្ចព្រមព្រៀងគ្នាទៅវិញទៅមក; សារលិខិតជាគ្រឿងកំជាប់នូវកិច្ចសន្យា : ប្រតិបត្តិតាមអនុសញ្ញា, គប្បីធ្វើអនុសញ្ញាមួយ ។ អនុសន្ធិ ការផ្ដើមសម្រួលដំណើរសេចក្ដី, ការផ្ដើមសម្រួលជាមុនសិន ហើយទើបរាយដំណើរសេចក្ដីធំឬសេចក្ដីសំខាន់តទៅ; តំណសេចក្ដីតាមលំដាប់ ។ អនុសភា សភាបន្ទាប់, សភារង ។ អនុស័យ កិលេសដែលដេកនៅក្នុងសន្ដាន . . . ។ អនុសាសនៈ,
—សាសន៍ —សាសនី ឬ —សិដ្ឋិ ពាក្យប្រៀនប្រដៅ, ការប្រៀនប្រដៅ ។ អនុសេនានី នាយទាហានជាន់ទាបតាមលំដាប់ថ្នាក់ចាប់ពីអនុសេនីយ៍ត្រី ដល់អនុសេនីយ៍ឯក ។ អនុសេនីយ៍ត្រី ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានបន្ទាប់ពីអនុសេនីយ៍ទោ ( សក្ដិ ១ ) ។ អនុសេនីយ៍ទោ ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានបន្ទាប់ពីអនុសេនីយ៍ឯក ( សក្ដិ ២ ) ។ អនុសេនីយ៍ឯក ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានខ្ពស់ផុតក្នុងថ្នាក់អនុសេនានី, បន្ទាប់ពីវរសេនីយ៍ត្រី ( សក្ដិ ៣ ) ។ អនុសោក ការសោកស្ដាយរឿយៗ, ការនឹកស្ដាយមិនចេះភ្លេច ។ អនុសំវច្ឆរៈ ឬ អនុសំវត្សរ៍ ( —ស័ងវ័ត ) រាល់ឆ្នាំ, រៀងរាល់ឆ្នាំ; ប្រចាំឆ្នាំ; ផ្ដាច់ឆ្នាំ : មហោស្រពអនុសំវត្សរ៍ មហោស្រពដែលមានក្នុងមួយឆ្នាំម្ដងជាកំណត់ ។ អនុសំវច្ឆរមហាសន្និបាត មហាសន្និបាតប្រចាំឆ្នាំ គឺក្នុងមួយឆ្នំាមានម្ដង : អនុសំវច្ឆរមហាសន្និបាតទី ២៤ នៃមន្ត្រីសង្ឃសម្រាប់ ព. ស. ២៥១១ ( រាប់តាំងពីទី ១ រៀងមកក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ) ។ អនុស្សតិ, អនុស្សរណៈ ឬ អនុស្សរណ៍ ការរឭកតាមឬរឭកដល់, ការនឹករឭក, ការនឹកឃើញរឿយៗ ។ អនុស្សតិកម្មដ្ឋាន កម្មដ្ឋានមានការនឹករំពឹងដល់ពុទ្ធគុណជាដើមជាអារម្មណ៍ ( ព. ពុ. ) ។ ល ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
Look up another word in the Khmer Dictionary
More words
លាយ បារ បុរស សមុទ្រ លុះ ប្រជាជន ទិញ វិល សំណង់ និពន្ធ ករណី ក្លា ព្យាង្គ ក្ដៅ ឫស្សី ឈរ ក្បាច់ ឆ្វេង ហូរ ម្រាម ទន់ ភ្លេង បញ្ចេញ រហូត
Source: Samdech Chuon Nath Khmer dictionary and Khmer lexicons.