Skip to content

ឧដ្ឋាន

[អ៊ុត-ឋាន]
  1. ន ( បា. ឧដ្ឋាន; សំ. ឧត្ថាន ឬ ឧត្សាន ) ការក្រោក; ការក្រោកពីដេក; សេចក្ដីព្យាយាមក្លៀវក្លា, សេចក្ដីខំប្រឹងពេញកម្លាំង សេចក្ដីក្រវើនឬក្រវើនក្រតើនធ្វើការដោយមិនខ្ជិលច្រអូស : មនុស្សមានឧដ្ឋានៈ តែងចួបប្រទះប្រយោជន៍ជាដរាបពុំដែលខាន ។ ព. សុ. អ្នកមានឧដ្ឋាន តែងបានទ្រព្យធន ។ ( ព. កា. ) : ឧដ្ឋានគឺព្យាយាម មិនទីមទាមដោយក្ដីខ្ជិល មិនក្រាញឲ្យរេចរិល អាចរំកិលបង្វិលការ ។ ជាគុណធម៌ថ្លៃ អ្នកឈ្លាសវៃ មានវិចារណ៍ ពុំដែលមានថ្លោះការ ព្រោះដោយសារមានឧដ្ឋាន ។ អ. ថ. អ៊ុត-ឋាន៉ៈ, ដូចជា ឧដ្ឋានកាល ឬ –វេលា កាលឬវេលាដែលត្រូវក្រោក ។ ឧដ្ឋានភាព ភាវៈនៃឧដ្ឋានៈ ។ ឧដ្ឋានវន្ត ( –វ័ន ) អ្នកដែលមានឧដ្ឋានៈ ( បើស្ត្រីជា ឧដ្ឋានវន្តី ឬ –វតី ) ។ឧដ្ឋានសញ្ញា ការកំណត់វេលាដែលត្រូវភ្ញាក់ឬត្រូវក្រោកពីដេក : គួរធ្វើឧដ្ឋានសញ្ញារាល់ពេលដែលរៀបដេក ។ ឧដ្ឋានសម្បទា ការបរិបូណ៌ដោយសេចក្ដីខំប្រឹងពេញកម្លាំង : ឧដ្ឋានសម្បទា ជាជំនួយជួយឲ្យភ័ព្វព្រេងសំណាងចេញមុខឲ្យផល ( ម. ព. សម្បទា ផង ) ។ ឧដ្ឋានសម័យ សម័យដែលត្រូវក្រោក; សម័យដែលត្រូវខំប្រឹងប្រែងធ្វើកិច្ចការដោយពេញកម្លាំង ( ព. កា. ) : ប្រទះឧដ្ឋានសម័យ ត្រូវប្រឹងកែខៃឲ្យទាន់គេ កុំនៅទម្រន់ដោយធ្វេសទ្វេ គេភ្ញាក់ពីដេកយើងត្រូវភ្ញាក់ ។ គេផ្ដើមកិច្ចការយើងត្រូវផ្ដើម កុំអើតអើមត្រាតែខ្លួនធ្លាក់ ព្រយុងចំហុងផុងខូចល័ក្ខណ៍ រអាក់រអួលដួលសន្លប់ ។ល។
    វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត

Look up another word in the Khmer Dictionary

More words

ឥសុការ ឥស្សរ– អ៊ីចុង ឦស្វរៈ អឺបឡឺប អឺរ៉ូប អុងឡូវ ឧច្ចា– ឧច្ឆេទ អុជអាល ឧជ្ឈាន អុញន៏! ឧណ្ណា– ឧណ្ហ៍– ឧណ្ហា– ឧណ្ហោ– ឧណ្ហីស ឧត្ដម– ឧត្ដមៈ ឧត្ដមោ ឧត្ដមំ ឧត្ដរ- ឧត្ដរៈ ឧត្ដលា

Source: Samdech Chuon Nath Khmer dictionary and Khmer lexicons.