Skip to content

បដិវត្តន៍ពណ៌

  1. វិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ ចលនាបដិវត្តន៍ផ្លាស់ប្ដូរសង្គមរបស់មហាជនតាមរយៈបាតុកម្ម ដើម្បីប្ដូររបបឬប្រព័ន្ធដឹកនាំរបស់រដ្ឋាភិបាល ដែលគេមើលឃើញថាជាការពុករលួយផ្ដាច់ការ។ ការធ្វើបដិវត្តន៍មិនមែនសុទ្ធតែអាចសម្រេចលទ្ធផលទៅតាមការគ្រោងទុកនោះទេ។ ពេលខ្លះវាក៏អាចផ្ដល់នូវផលវិបាកជាច្រើនហួសពីអ្វីដែលយើងនឹកស្មានមិនដល់ផងដែរ។ ជាទូទៅ ក្នុងការធ្វើបដិវត្តន៍ពណ៌ គេប្រើប្រាស់ពណ៌ផ្កា វត្ថុ ឬសញ្ញាអ្វីមួយជានិមិត្តសញ្ញា។ ពាក្យ បដិវត្តន៍ពណ៌ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយសារព័ត៌មានក្នុងពិភពលោកដើម្បីពិពណ៌នាអំពីចលនាមហាជនផ្សេងៗដែលកើតឡើងក្នុងសង្គមមួយចំនួនដូចជានៅក្នុងអតីតសហភាពសូវៀតនិងបាល់កង់នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០ ជាដើម។ ចរន្តបដិវត្តន៍ពណ៌មានបី។ ចរន្តទី១ គឺកើតឡើងនៅក្នុងចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ ជាក់ស្តែងគឺបដិវត្តន៍ពណ៌លឿង(Yellow Revolution) ឬបដិវត្តន៍ហ្វ៊ីលីពីននៅប្រទេសហ្វ៊ីលីពីននៅឆ្នាំ១៩៨៦។ វាជាចរន្តបដិវត្តន៍ពណ៌ទី១ ក្នុងអាស៊ីអំឡុងពេលដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការរលត់ទៅនៃសង្គ្រាមត្រជាក់ និងការដួលរលំនៃសហភាពសូវៀត ដោយប្រជាជនហ្វ៊ីលីពីនបាននាំគ្នាធ្វើបាតុកម្មឥតស្រាកស្រាន្តប្រឆាំងនឹងការកាន់អំណាចដ៏យូរអស់រយៈពេលជាង២០ឆ្នាំរបស់លោក ហ្វេឌីណង់ ម៉ាកូស។ បន្ទាប់មក នៅភូមាគឺបដិវត្តន៍ពណ៌ដោយក្រុមនិស្សិតជំនាន់ឆ្នាំ១៩៨៨ ប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលយោធាដោយត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថាការបះបោរ៨៨៨៨(8888 Uprising) ដោយសារតែវាកើតឡើងនៅថ្ងៃទី៨ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៨៨ ជាការងើបឡើងនៃកម្លាំងប្រជាជនគាំទ្រប្រជាធិបតេយ្យនៅប្រទេសភូមា។ មួយទៀតគឺបាតុកម្មគាំទ្រប្រជាធិបតេយ្យនៅទីលានធានអានមេន(Tiananmen Square) នៅទីក្រុងប៉េកាំង ប្រទេសចិន ដែលបញ្ចប់ទៅនៅថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៨៩ ជាចរន្តបដិវត្តន៍ប្រឆាំងនឹងលទ្ធិកុម្មុយនីស្ត។ ចរន្តទី១ កើតនៅអាស៊ី។ ចរន្តទី២ គឺចាប់ផ្ដើមក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០ ដូចជាបដិវត្តន៍ប៊ុលដូស័រ(Bulldozer Revolution)ក្នុងអតីតយូហ្គោស្លាវីឆ្នាំ២០០០ បដិវត្តន៍ផ្កាកុលាប(Rose Revolution)នៅហ្ស៊កហ្ស៊ី (Georgia)ឆ្នាំ២០០៣ បដិវត្តន៍ពណ៌ទឹកក្រូច(Orange Revolution)នៅអ៊ុយក្រែនឆ្នាំ២០០៤ បដិវត្តន៍ឯករាជ្យ(Cedar Revolution)នៅលីបង់ក្នុងឆ្នាំ២០០៥ បដិវត្តន៍ពណ៌ខៀវ(Blue Revolution)នៅកូវ៉ែតឆ្នាំ២០០៥។ ចរន្តទី២ នេះគឺជាបាតុកម្មមហាជន ប្រឆាំងនឹងលទ្ធផលបោះឆ្នោតបន្ទាប់ពីជម្លោះនៃការបោះឆ្នោតដើម្បីទាមទារឱ្យមានការបោះឆ្នោតឡើងវិញ ឬទម្លាក់មេដឹកនាំចេញពីអំណាចជាដើម។ ចរន្តទី២ កើតឡើងក្នុងតំបន់អឺរ៉ុប។ ចរន្តទី៣ គឺបដិវត្តន៍ពណ៌ដែលគេឱ្យឈ្មោះថានិទាឃរដូវអារ៉ាប់(Arab Spring) ដែលជាចរន្តបដិវត្តន៍ដើម្បីសេរីភាពរបៀបជាបាតុកម្ម កុបកម្ម និងសង្គ្រាមស៊ីវិលនៅក្នុងពិភពអារ៉ាប់ ដោយចាប់ផ្ដើមថ្ងៃទី១៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១០ នៅទុយនីស៊ី (Tunesia Revoltion) រីករាលដាលទៅក្នុងសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា និងអាហ្វ្រិកខាងជើងដែលភាគច្រើនកើតឡើងដោយក្រុមសិស្ស និស្សិត យុវជន ដោយប្រើប្រាស់បណ្ដាញព័ត៌មានសង្គម(Social Media) ធ្វើជាឧបករណ៍ប្រមូលផ្ដុំគ្នាដើម្បីធ្វើបដិវត្តន៍។ ចរន្តទី៣ កើតឡើងនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។ ចរន្តបដិវត្តន៍ពណ៌ទី៣នេះបានកើតឡើងក្នុងរដ្ឋមួយចំនួនដូចជា ទុយនីស៊ី អេហ្ស៊ីប លីប៊ី យេម៉ែន បារ៉ែន ស៊ីរី អាល់ហ្សេរី អ៊ីរ៉ាក់ ហ្ស៊កដានី កូវ៉ែត ម៉ារ៉ុក ស៊ូដង់ ម៉ូរីស អូម៉ង់ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ជីប៊ូទី សាហារ៉ាខាងលិច ប៉ាឡេស្ទីន ម៉ាលី ជាដើម។ ចរន្តទី៣នេះក៏ជះឥទ្ធិពលដល់ប្រទេសមួយចំនួនក្នុងតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វ៊ិក ផងដែរដូចជាចលនានិស្សិតផ្កាឈូករ័ត្ន(Sunflower Student Movement) ពីថ្ងៃទី១៨ ខែកុម្ភៈ ដល់ថ្ងៃទី១០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៤ ដោយក្រុមនិស្សិតចូលទៅគ្រប់គ្រងសភាតៃវ៉ាន់ និងចលនាឆត្រឬបដិវត្តន៍ឆត្រ(Umbrella Movement/Revolution) នៅហុងកុងនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៤ ដោយប្រើប្រាស់គោលការណ៍មិនសហការរបស់មហាជនស៊ីវិលជាមួយរដ្ឋាភិបាលហុងកុង។
    វិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ

Look up another word in the Khmer Dictionary

More words

ស្វ័យប្រវត្ត បំណុលសាធារណៈ ភតិសន្យា គណនេយ្យករសាធារណៈ ក្រុមហ៊ុនចម្រុះ ដុំពកបេនីញ ញាស់ សម្ពាធក្នុង នាងយោង ខ្សែកាប រណ្ដៅខួង កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន គេហទំព័រ ភាសាមេ នស្ស អរហ មាណព អ្នកផ្ញើ អង្គភាពរដ្ឋ កម្រៃជើងសា ឆ្នាំប្រតិទិន ប្រាក់កក់ ឆន្ទានុសិទ្ធិ ការីទេសចរណ៍

Source: Samdech Chuon Nath Khmer dictionary and Khmer lexicons.