សុរា
[—រ៉ា]- ន ( បា. ពហុ. < សុរ) ទេវតាទាំងឡាយ, ពួកទេវតា ។ សុរារក្ខក៍ (សុរ៉ារ័ក) ទេពតាអ្នករក្សាឋានលំនៅរបស់ខ្លួន មានខ្លោងទ្វារព្រះរាជវាំងជាដើម, ព្រមទាំងរក្សាមនុស្ស ជាម្ចាស់ទីនោះផងសុរារក្ខក៍នៅនាខ្លោងទ្វារព្រះរាជវាំង (ដូចគ្នានឹង អារក្ខកទេវតា ដែរ) ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- ន ( សំ. បា. ) ទឹកស្រវឹងមានដើមកំណើតដំបូងបង្អស់ កើតអំពីព្រានព្រៃម្នាក់ឈ្មោះ សុរៈ ។ មានរឿងតំណាលក្នុងគម្ពីរជាតកខាងពុទ្ធសាសនាថា កាលពីបុរាណព្រេងនាយយូរអង្វែងហើយ មានព្រានព្រៃម្នាក់ឈ្មោះ សុរៈ ( ជាអ្នកមធ្យមប្រទេស ) បានឃើញពួកសត្វបក្សីមកប្រជុំគ្នាផឹកទឹកដែលដក់នៅប្រឡង់ប្រគាបឈើធំមួយក្នុងព្រៃ ហើយស្រវឹងធ្លាក់ចុះមកកកែ-កករល្ងីល្ងើហើរឡើងមិនរួច, ព្រាននឹកសង្ស័យក៏ពាក់បង្អោងឡើងទៅសង្កេតមើលឃើញទឹកមានគ្រាប់ឈើច្រើនប្រភេទ និងគ្រាប់ធញ្ញជាតិខ្លះត្រាំនៅក្នុងនោះ, គាត់កេវស្លឹកឈើដួសក្រេបផឹកល្បងមើល ក៏ព្រឺខ្លួនខ្ញាកៗ, លុះក្រេបផឹកថែមហើយថែមទៀតក៏ស្រវឹង នឹកចង់បរិភោគសាច់សត្វ, ចុះមកសម្លាប់បក្សីទាំងនោះអាំងបរិភោគ មានរសឆ្ងាញ់ ប្លែកជាងសព្វដង; . . . ដល់ថ្ងៃក្រោយ បាននាំតាបសមួយរូបឈ្មោះ វរុណៈ ឲ្យផឹកទឹកត្រាំនោះល្បងមើល, វរុណៈក៏ស្រវឹងនឹកចង់បរិភោគសាច់សត្វដែរ; ចាប់ដើមតាំងពីនោះមក វរុណៈនិងសុរៈចូលដៃគ្នាពេញទី ។ លុះចំណេរកាលតមក សុរៈនិងវរុណៈបាននាំយកទឹកត្រាំនោះមកផ្សាយក្នុងស្រុក ពួកមនុស្សក៏ចេះផ្សំគ្រឿងត្រាំធ្វើឲ្យកើតជាទឹកស្រវឹងហៅថា សុរា តាមឈ្មោះព្រានព្រៃដែលជាអ្នកនាំអាទិ៍មុនគេបង្អស់ អ្នកស្រុកខ្លះហៅថា វារុណី តាមឈ្មោះតាបសទ្រុស្តសីល ដែលជាបុរសទីពីរចូលដៃជាមួយនឹងព្រានព្រៃ ។ កាលជាន់នោះ ពួកមនុស្សចេះធ្វើសុរាឬវារុណីនេះត្រឹមតែទឹកត្រាំដោយគ្រឿងផ្សំផ្សេងៗ ( ជាមេរ័យ ) ប៉ុណ្ណោះ, សម្រាប់ពួកសេនាទាហានប្រើច្រើនជាងសាធារណជន; លុះចំណេរកាលតរៀងៗមកមនុស្សទាំងឡាយក្នុងសាកលលោកចេះតែបែកគំនិតធ្វើសុរាបានច្រើនបែបឡើង, ដរាបដល់មកសម័យសព្វថ្ងៃនេះ សុរាក៏រឹងរឹតតែចម្រើនមានច្រើនយ៉ាងឡើងទៀត។ សុរាករណ្ឌក ( —កៈរ៉ន់-ឌៈកៈ ឬ —ឌក់ ) ដបដាក់សុរា, ដបស្រា ។ សុរាការ ឬ—ការកៈ អ្នកធ្វើសុរា, អ្នកបិតស្រា ( បើស្ត្រីជា សុរាការិកា ) ។ សុរាគ្រឹះ ឬ សុរាគារ ( សំ. បា. < សុរា + អគារ "ផ្ទះ; រោង" ) ផ្ទះឬរោងលក់សុរា; រោងបិតស្រា ។ សុរាចាដិ ( —ចា-ដិ ឬ —ចាត ) ពាងឬឪទឹនដាក់សុរា ។ សុរាជីព ឬ —ជីវៈ ( សំ. បា. < សុរា + អាជីវ ) ការចិញ្ចឹមជីវិតដោយរបរបិតសុរាឬ លក់សុរា ។ សុរាជីវិន ឬ —ជីវី អ្នកធ្វើរបរបិតសុរាឬលក់សុរា ( បើស្រ្តីជា សុរាជីវិនី ) ។ សុរាទាន ការឲ្យសុរា ( ជាទាន; ព. ពុ. ថាឥតបានបុណ្យ ) ។ សុរាទោស ទោសកើតអំពីផឹកសុរា ។ សុរាបាន ការផឹកសុរា ។ សុរាបានក (—ប៉ាន៉ៈកៈ ឬ —ប៉ាន៉ក់ ) អ្នកផឹកសុរា ( បើស្ត្រីជា សុរាបានិកា ) ។ សុរាបានដ្ឋាន ( —ប៉ានុ័ត-ឋាន ) ទីសម្រាប់ផឹកសុរា, ទីប្រជុំផឹកស្រា ។ សុរាភាជនៈ ឬ —ភាជន៍ ប្រដាប់ដាក់សុរា (មានដប, ពាង, ធុង ជាដើម) ។ សុរាមត្ត ( —មុ័ត ) ដែលស្រវឹងស្រា; អ្នកស្រវឹងស្រា ( បើស្រ្តីជា សុរាមត្តា ) ។ សុរាមទៈ ( —មៈទៈ ) ដំណើរស្រវឹងស្រា ។ សុរាមេរ័យ សុរានិងមេរ័យ ( ស្រាបិតនិងស្រាត្រាំ ) ។ សុរាសោណ្ឌ ( —សោន-ឌៈ ឬ —សោន ) អ្នកជាប់ស្រា, អ្នកញៀនស្រា; អ្នកលេងស៊ីផឹក; មនុស្សស្រវឹងខួប ។ ល ។ ( ព. កា. ប្រវត្តិសុរា )ប្រភពសុរា ក្នុងដើមកល្បា កើតពីព្រានសូរ ហើយនិងវរុណ តាបសទ្រុស្ដស្មូរ គាត់អនុកូល ព្រមគ្នាបង្កើត ។ ដើមជាមេរ័យ លុះកាលយូរក្រៃ ទើបបែកកំណើត ផ្សេងៗអនេក ប្លែកៗជួឆើត ឯដើមកំណើត កើតពីមេរ័យ ។ ឯទឹកត្នោតជូរ កើតពីឈ្មោះស៊ូរ គាត់លៃកែខៃ យកឫសនេះនោះ មកផ្សំកាឡៃ ទឹកត្នោតត្រងថ្ងៃ ជាទឹកត្នោតជូរ ។ ចំណេរកាលមក មានមនុស្សរាប់រក យកបែបឈ្មោះស៊ូរ លៃលកថែមទៀត អស់កាលពុំយូរ ទើបទឹកត្នោតជូរ កើតមានច្រើនបែប ។ ល ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
Look up another word in the Khmer Dictionary
More words
ទ្រោម ចរិត ស័ក ពណ៌នា រតនៈ ទារក ជ្រះថ្លា ឯកទេស ស្លុង វត្ថុធាតុដើម សហគ្រាសសាធារណៈ ឥណទានថវិកា ព្រហើន ជ្រួល រៀបរៀង កញ្ចប់ ស្រវឹង បញ្ឆោត ទាយក ជម្រៅ ស្ងើច វែក វៃ ភោជនាហារ
Source: Samdech Chuon Nath Khmer dictionary and Khmer lexicons.