Skip to content

អធិបតេយ្យភាព

  1. វិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ អំណាចខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងរដ្ឋដែលមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រង កំណត់និងត្រួតពិនិត្យកិច្ចការនានារបស់រដ្ឋ ដោយគ្មានការជ្រៀតជ្រែកពីអ្នកដទៃ។ អធិបតេយ្យភាពនៃរដ្ឋមួយមានទិដ្ឋភាពពីរគឺទិដ្ឋភាពខាងក្នុងនិងទិដ្ឋភាពខាងក្រៅ។ ទិដ្ឋភាពខាងក្នុងគឺរដ្ឋមានអំណាចពេញលេញក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រជាជនទាំងអស់នៅក្នុងរដ្ឋ។ ទិដ្ឋភាពខាងក្រៅគឺរដ្ឋមានឯករាជ្យភាពឬមិនចំណុះការគ្រប់គ្រងរបស់បរទេសនិងទាមទារឱ្យមានការទទួលស្គាល់ពីរដ្ឋដទៃ។ ឧ. ក្រោយពីបានទទួលឯករាជ្យពីបារាំង នៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥៣ ប្រទេសកម្ពុជាមានអធិបតេយ្យភាពពេញលេញ។ សម្គាល់ក្នុងវចនានុក្រមខ្មែររៀបរៀងដោយសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ព្រះអង្គបញ្ជាក់ថា “ (...) កុំប្រើជា អធិបតេយ្យភាពឡើយ ដ្បិតអធិបតេយ្យប្រែថា “ភាវៈឬភាពនៃ...ជាអធិបតី” ដូចគ្នានឹងអធិបតិភាពដែរស្រេចទៅហើយ, (...) ”។ ប៉ុន្តែបើយើងសង្កេតទៅលើវចនានុក្រមដដែលនេះយើងឃើញថា ពាក្យដែលជានាមសព្ទមួយចំនួនដូចជាការុញ្ញ(សេចក្ដីអាណិតអាសូរ) សាមគ្គី(សេចក្ដីព្រមព្រៀង) ... ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យប្រើជា ការុញ្ញភាព(ភាពនៃចិត្តដែលមានករុណា) សាមគ្គីភាព(ភាពនៃសាមគ្គី) ...បាន។ ក្នុងភាសាខ្មែរបច្ចុប្បន្ន ពាក្យ“តម្លាភាព”ដែលមានន័យចំថា ភាពនៃភាពថ្លា ត្រូវបានគេប្រើក្នុងន័យថាភាពថ្លា។ ដោយយោងទៅលើសេចក្ដីខាងលើនេះ កាលពីថ្ងៃពុធ ទី២១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៤ ក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរ(ក.ជ.ភ.ខ.) បានអនុម័តឱ្យប្រើពាក្យ អធិបតេយ្យភាព ដោយមានសំឡេងគាំទ្រ២០សំឡេងនិងមិនគាំទ្រ៥សំឡេង។ រីឯពាក្យ “អធិបតីភាព” វិញ ក.ជ.ភ.ខ.ប្រើក្នុងន័យដែលត្រូវនឹងភាសាបារាំងថា “ (sous) la présidence de …” សម្រាប់ការប្រជុំណាមួយ។
    វិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ

Look up another word in the Khmer Dictionary

More words

ស្វស្ដិ មំសំ ស្រឡំ ស្កន្ទ វារិ ក្រែងលោ ស្រងាត់ សត្យា ចើក លែបខាយ មហារីក អ្ងែង ខន្តី អន្តរា អន្ដរធាន អក្ខរ ការទប់ អព្ភន្តរ អយ្យ អេក អសុន្ទរ អាជានេយ្យ អហិត អាចយ

Source: Samdech Chuon Nath Khmer dictionary and Khmer lexicons.