អបាយ
[អៈបាយ]- ន ( សំ. បា. ) ទីដែលប្រាសចាកសេចក្ដីចម្រើន, ទីរងទុក្ខ ( មានឋាននរកជាដើម ); សេចក្ដីសាបសូន្យ, សេចក្ដីវិនាស; ដំណើរលិចលង់ក្នុងសេចក្ដីវិនាស ( ខ្មែរច្រើនប្រើសំដៅអបាយភូមិបួននិងសេចក្ដីវិនាស )ស្លាប់ទៅកើតក្នុងអបាយ, ធ្លាក់ទៅក្នុងអបាយ; អំពើនេះជាផ្លូវអបាយ ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- ន បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ. ថ. អៈបាយ៉ៈ ឬ អប៉ាយ៉ៈ ក៏មានខ្លះ ( ត. ទ. ស្រ. ), ដូចជា អបាយគាមិន ឬ —គាមី អ្នកដែលតែងតែឬដែលបម្រុងតែនឹងទៅកើតក្នុងអបាយភូមិ ( បើស្ត្រីជា អបាយគាមិនី ) ។ អបាយទុក្ខ ទុក្ខក្នុងអបាយ ។ អបាយទ្វារ ទ្វារនៃអបាយ, ផ្លូវចូលទៅកាន់អបាយ ( ព. ប្រ. ) ។ អបាយបរាយនៈ ( អៈប៉ាយ៉ៈប៉ៈរ៉ាយ៉ៈន៉ៈ ) អ្នកដែលបម្រុងនឹងទៅកើតក្នុងអបាយ ឬដែលបម្រុងនឹងបានសេចក្ដីវិនាសទៅខាងមុខ ( បើស្ត្រីជា —បរាយនា អ. ថ. —ន៉ា ) ។ អបាយបរាយនកម្ម អំពើដែលបម្រុងនឹងនាំអ្នកធ្វើឲ្យទៅកើតក្នុងអបាយឬឲ្យបានសេចក្ដីវិនាសទៅខាងមុខ ។ អបាយប្បដិសន្ធិ ( —យ៉័ប-ប៉ៈ— ) ការចាប់កំណើតក្នុងអបាយ ។ អបាយភព ( —ភប់ ) ឋានអបាយ, អបាយភូមិ ។ អបាយភ័យ ការខ្លាចក្រែងទៅកើតក្នុងអបាយភូមិឬខ្លាចក្រែងមានសេចក្ដីវិនាស។ អបាយភូមិ ( —ភូម ) ជាន់ឬឋានអបាយ, កំណើតសត្វដែលប្រាសចាកសេចក្ដីចម្រើន : នរក, តិរច្ឆាន, ប្រេត, អសុរកាយ ទំាង ៤ នេះជាអបាយភូមិ ។ អបាយមាគ៌ា ( —មារ-គា ) ផ្លូវទៅកាន់អបាយ ( ព. ប្រ. ) ។ អបាយមុខ ហេតុឬអំពើជាប្រធានឬជាផ្លូវនៃសេចក្ដីវិនាស : ការលេងស្រី, ផឹកសុរា, លេងស៊ីចាយកញ្ជះកញ្ជាយខ្ជីខ្ជា, លេងល្បែងភ្នាល់, សេពគប់រាប់រកយកមនុស្សអាក្រក់ជាមិត្រ, ខ្ជិលច្រអូស, ដើរលេងយប់, ដើរមើលល្បែងរបាំទាល់តែញៀនជាប់ចិត្តឥតធ្វើការរបរអ្វី; ទាំង ៨ យ៉ាងនេះជាអបាយមុខ ។ អបាយសត្ត ឬ —សត្វ សត្វដែលកើតក្នុងអបាយភូមិ ។ អបាយសមុទ្ទ ឬ —សមុទ្រ អបាយភូមិដែលទុកដូចជាមហាសមុទ្រ ។ អបាយសំវត្តនិក ( អៈប៉ាយ៉ៈស័ង-វ័តតៈ—) អំពើដែលនាំឲ្យអ្នកធ្វើទៅកើតក្នុងអបាយឬនាំឲ្យដល់នូវសេចក្ដីវិនាស ( ហៅ អបាយសំវត្តនិកកម្ម ក៏បាន ) ។ ល ។ ពាក្យកាព្យបញ្ជាក់អំពីបាយមុខ ៨ យ៉ាងថា : អបាយមុខបួន បើរាប់ផ្ទួនមានប្រាំបី មួយគឺការលេងស្រី ពីរគឺក្ដីសេពសុរា ។ បីគឺការចាយវាយ- ទ្រព្យខ្ជះខ្ជាយលើសមាត្រា បួនគឺល្បែងពាលា លេងភ្នាល់គ្នាបង្ហិនធន ។ ប្រាំគឺការសេពគប់ ជនឧបទ្រពជាមិត្រពន្ធ ប្រាំមួយគឺជាតិជន ខ្ជិលច្រអូសហួសប្រមាណ ។ ប្រាំពីរដើរលេងយប់ ត្រាតែងប់ពុំសូវខាន ប្រាំបីគឺរាប់អាន មើលមហោស្រពត្រាតែញៀន ។ ប្រាំបីនេះអ្នកឈ្លាស ខ្លាចវិនាសរែងអៀនប្រៀន ជួនកាលគេចវេះវៀន ព្រោះក្រែងញៀនឈប់ពុំបាន ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
Look up another word in the Khmer Dictionary
More words
កប្ប ចរន្តអគ្គិសនី អាសន្ន ញញឹម ហែក ប៉ាក់ អាស ភោគ ខ្ពើម កំដរ ស្រោប ឆ្លា ទ្រេត រវើក ជីដូន ញុះញង់ កែសម្រួល តាបស ជណ្ដើរ បង្អួច បន្ទោ ឡិច ឧត្ដរ ទ្រាំង
Source: Samdech Chuon Nath Khmer dictionary and Khmer lexicons.