Skip to content

ឧត្ដរ

[អ៊ុត-ដ]
  1. គុ ( សំ. បា. ) ខ្ពស់; លើ; ឆ្វេង; ក្រោយ; ខាងលើ; ខាងខ្ពស់; ខាងជើង; ខាងឆ្វេង; ខាងចុង; ខាងក្រោយ
    ទិសឧត្ដរ ទិសខាងជើង ។
    វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
  2. គុ បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ. ថ. អ៊ុត-តៈរ៉ៈ ( ចួនថា អ៊ុត-ដ តាមទម្លាប់ស្រួលមាត់ ), ដូចជា ឧត្ដរកាយ រាងកាយប៉ែកខាងលើ; រូបកាយខ្ពស់ ។ ឧត្ដរកាល អនាគតកាល ។ ឧត្ដរកុរុ ឬ ឧត្ដរកុរុទ្វីប ឈ្មោះមហាទ្វីបមួយនៅក្នុងទិសាភាគខាងជើងភ្នំសិនេរុ( តាមភូមិសាស្ត្របុរាណ ); ខ្មែរច្រើនហៅក្លាយជា ឧត្ដរករោទ្វីប ( អ៊ុត-ដ-កៈរ៉ោ– ) ឧត្ដរទិសា ភាគ ប៉ែកទិសខាងជើង ។ ឧត្ដរនិកាយ ពួកខាងជើង គឺពួកពុទ្ធសាសនិកខាងលទ្ធិមហាយាន ( ព. ផ្ទ. ទកិ្ខណនិកាយ ) ។ ឧត្ដរប័ដ សំពត់សម្រាប់ពានា ឬសំពត់បង់ក, សំពត់ដណ្ដប់ ( ហៅឧត្ដរពស្ត្រ ឬ –ព័ស្ត្រ ក៏បាន ) ។ ឧត្ដរលុប ឬ–លោប ( ព. វ. ) លុបអក្សរឬបទខាងចុង, ដូចជា អាដានាដិយៈ > អាដានា; ឪពុក > ឪ ជាដើម ។ ឧត្ដរាព័ត៌ ឬ ឧត្ដរាវដ្ដ ដំណើរវិលទៅខាងឆ្វេង ដើរជាឧត្ដរាព័ត៌ ដើរវិលទៅខាងឆ្វេងជុំវិញទីណាមួយ : ហែសពជាឧត្ដរាព័ត៌បីជុំបារាំកំពូលរួចហើយលើកសពទៅតម្កល់លើជើងថ្ករ ( តាមទម្លាប់ខ្លះ ) ។ ព. ផ្ទ. ទក្ខិណាព័ត៌ ឬ ទក្ខិណាវដ្ត ។ ឧត្ដរាភិមុខ ដែលមានមុខបែរចំទៅខាងជើង ។ ឧត្ដរាសង្គ ( –សង់ ) សំពត់ពានា, សំពត់បង់ក ( វេវ. ឧត្តរប័ដ, ឧត្ដរពស្រ្ត ) ។ ព..ពុ. ចីពរ : ភិក្ខុតម្រួតឧត្ដរាសង្គជាមួយនឹងសង្ឃាដី ហើយឃ្លុំជាបរិមណ្ឌល ដើរចូលទៅក្នុងភូមិ ។ ឧត្តរាសាឍ (ឈ្មោះនក្សត្រទី ២១; ខែអាសាឍក្រោយ; ខ្មែរធ្លាប់ប្រើតែ ទុតិយាសាឍ ។ បុព្វាសាឍ ឈ្មោះនក្សត្រទី ២០; ខែអាសាឍមុន; ខ្មែរធ្លាប់ប្រើតែ បឋមាសាឍ ឬប្រថមាសាឍ។ល ។ ព.កា. ប្រើជា ឧត្ដរៈ, ឧត្ដរា, ឧត្តរោ, ឧត្ដរំ ( អ. ថ. –រ៉័ង ) ក៏បាន តាមគួរដល់ការប្រកប; ផ្លាស់ រ ជា ល > ឧត្ដល, ឧត្ដលា, ឧត្ដលោ ក៏បាន ( អ. ថ. អ៊ុត-ដល់, –តៈល៉ា, -តល៉ោ ) ។
    វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត

Look up another word in the Khmer Dictionary

More words

ឆ្លា អបាយ ទ្រេត រវើក ជីដូន ញុះញង់ កែសម្រួល តាបស ជណ្ដើរ បង្អួច បន្ទោ ឡិច ទ្រាំង ជ្រក់ រយាក ភាវនា អត្ត ពារ បរលោក ហិត ស្ថានីយ ស្ថិតិ កន្សោម តៅ

Source: Samdech Chuon Nath Khmer dictionary and Khmer lexicons.