អប
[អៈប៉ៈ]- កិ ធ្វើឲ្យមានរណប, ដាក់រណបទប់ឲ្យមាំ ឲ្យរឹងប៉ឹងឬឲ្យត្រង់ : យកបន្ទះឫស្សីអបប្រែករទេះចាស់; គ្រូពេទ្យយកព្រួលអបដៃមនុស្សម្នាក់ ដែលបាក់ព្រោះរទេះឬអ្វីកិន ។ ព. ប្រ. អបចិត្ត សម្រួលចិត្តឲ្យអនុលោមតាម, យកចិត្ត; បណ្ដោយតាមចិត្តមិនទទឹងទាស់ : កុំទទឹង, ត្រូវអបចិត្តគាត់ឲ្យតែបានស្រួលសិនទៅ ! ។ អបស្ទប ប៉ះប៉ុនឲ្យខាងតែបានស្រួល, សម្រួលឲ្យខាងតែបានកើតការ ។ អបអម ដើរអម; ចាក់បណ្ដោយតាម ។ អបអរ ឬ អបអរសាទរ ទទួលរាប់អានដោយមានអំណរឬទទួលរាប់អានរាក់ទាក់ដោយសេចក្ដីរីករាយស្រស់ស្រាយ ព្រមទាំងមានសេចក្ដីគោរពផង ។ ល ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- និ ( សំ. បា. ) និបាតសព្ទឬឧបសគ្គសព្ទជាបុព្វបទសម្រាប់រៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ មានសេចក្ដីថា "ប្រាសចាក, ឃ្លាតចាក, ឃ្វាងចាក; ឆ្ងាយ, ទៅឆ្ងាយ; ត្រឡប់, ត្រឡប់ជា, បែរជា; ផុត, រួចផុត; មិន, ឥត", ដូចជា អបករណ៍ ដំណើរប្រាសចាកអំពើ គឺការធ្វើមិនល្អ; ការឥតតម្លៃ; អំពើពុំប្រសើរ; ការធ្វើខុស, កំហុស ។ អបការ ឬ អបក្រិយា ទោស; កំហុស; អបករណ៍ ។ អបក្រម ( —ក្រំ ) ដំណើរថយចេញ; ការរត់គេចចេញ, ដំណើរវេះចេញឬគេចវេះ; ការលាឈប់ ។ អបគត ( —គត់ ) ដែលទៅឆ្ងាយហើយ; ដែលទៅបាត់ហើយ; ដែលកន្លងទៅហើយ; ដែលព្រាត់ប្រាសគ្នាហើយ; ដែលស្លាប់ហើយ; អ្នកដែល— ( បើស្ត្រីជា អបគតា អ. ថ. —គៈ— ) ។ អបគមន៍ (— គំ ) សេចក្ដីព្រាត់ប្រាសគ្នា; ការបែកចេញពីគ្នា ។ អបច័យ ការមិនសន្សំទុក, មិនសំច័យទុក; សេចក្ដីគោរព ។ អបច្ឆាយ ដែលមិនមានស្រមោល; ដែលឥតម្លប់ ( ឥត្ថី. ឬ ពហុ. ជា អបច្ឆាយា ) ។ អបច្ឆាយព្រឹក្ស ( —យ៉ៈ— ) ដើមឈើឥតម្លប់ ។ អបទាន ដែលធ្វើរួចស្រេចហើយ; ការដែលសម្រេចហើយ ។ អបទិស កន្លះទិស, ទីឬប៉ែកជាចន្លោះនៃទិស ( ដូចយ៉ាងប៉ែកក្នុងរវាងនៃទិសបូព៌និងទិសអាគ្នេយ៍ជាដើម ); ការធ្វើឲ្យឃ្លាតចេញ; ការបណ្ដេញចេញ ។ អបទេវតា បិសាច ។ អបទេស គ្រឿងអាង, សំអាង; ហេតុ; ការបញ្ចៀសឬបញ្ចេរឲ្យចៀសវាងចេញឆ្ងាយ ឬក៏ឲ្យឃ្លាតចេញទៅ, ការបង្វែងឬពង្វាងមិនឲ្យត្រូវត្រង់ ។ ខ្មែរប្រើជា កិ. ក៏មាន ( អ. ថ. អៈប្ទេស ឬ អប់-ប្ទេស ) "បញ្ចៀស, បញ្ចេរឲ្យឃ្លាតចេញទៅ; បង្វែង; ពង្វាង" : អបទេសអុតមិនឲ្យឆ្លង ។ អបទ្រព្យ ( —ទ្រាប់ ) ដែលវិនាសទ្រព្យឬដែលឥតទ្រព្យ; ទ្រព្យមិនល្អ; របស់ក្លែង ( ដូចយ៉ាងប្រាក់ក្លែងជាដើម ) ។ អបធន ( —ធន់ ) អបទ្រព្យ; អ្នកទ័លក្រ, អ្នកកម្សត់, ទុគ៌ត ។ អបភាគ ឬ —ភាគ្យ ដែលឥតជោគ, ឥតបុណ្យ, ឥតសិរី : មនុស្សអបភាគ ។ គ្រោះកាច : ប្រទះលើអបភាគ្យ ( ម. ព. ភាគ ឬ ភាគ្យ ផង ) ។ អបភាស តិះដៀល; ពាក្យតិះដៀល ។ អបភោគ ដែលឥតភោគ, ដែលខ្សត់ទ្រព្យ ។ អបមង្គល ( —មង់-គល់ ) ដែលប្រាសចាកឬឃ្វាងចាកមង្គល គឺដែលឥតមង្គល, ឥតសេចក្ដីចម្រើន; ដែលមិនសមដល់ភ្នែកអ្នកផង; ដែលត្រូវចង្រៃរួបរឹត : មនុស្សអបមង្គល ។ សេចក្ដីមិនចម្រើន; ហេតុដែលនាំឲ្យវិនាស : ប្រទះលើអបមង្គល ។ វេវ. អពមង្គល ( ពាក្យទាំងពីរនេះប្រើជួសគ្នាបាន ។ ព. ផ្ទ. មង្គល ។ ម. ព. អពមង្គល ទៀតផង ) ។ អបមាន ដែលឥតគេរាប់, អបយស; មនុស្សឥតគេរាប់ ។ អបយស ( —យស់ ឬ ត. ទ. —យ័ស ) ដែលប្រាសចាកយស គឺដែលខូចឈ្មោះ, ដែលឥតគេរាប់, ដែលអាប់មុខ : មនុស្សអបយស ( សរសេរជា អបយ័ស ក៏មាន : មនុស្សអបយ័ស; សម្ដីអបយ័ស សំដៅសេចក្ដីថា "មនុស្សឫកទាប, ឫកថោក; សម្ដីដែលគួរឲ្យគេនឹកអៀនខ្មាសជួស" ) ។ អបលក្ខណ៍ ឬ —លក្សណ៍ ( អៈប៉ៈល៉័ក ឬ អប់-ប៉ៈល៉័ក ) ដែលប្រាសចាកលក្ខណៈល្អ គឺដែលឥតលក្ខណ៍, ហិនលក្ខណ៍, ខាតលក្ខណ៍; ឥតបុណ្យ, សំណាងអាក្រក់; ឥតតម្លៃ; ថោកទាប : មនុស្សអបលក្ខណ៍; របស់អបលក្ខណ៍ ( ដើម្បីឲ្យងាយអាន, សរសេរជា អបល័ក្ខណ៍ ឬ —ល័ក្សណ៍ ក៏បាន ) ។ អបសក្ដិ ឬ —ស័ក្ដិ ដែលឥតស័ក្ដិ (ឥតអំណាច) ។ ម. ព. អប្បសក្តិ ក្នុងពាក្យ អប្ប ផង ។ ល ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
Look up another word in the Khmer Dictionary
More words
យឺត ឆ្នាំង ចម្លង ចំណង បែបបទ ផ្ញើ សន្មត វាស់ បាប ទេសចរណ៍ ជំនួយ កាច់ រុក លូត ប្រាជ្ញ កវី ល្មើស បណ្ដុះ ជំរុញ ការវិនិយោគ ក្រៃពេក ខ្មោច ស្លា រលីង
Source: Samdech Chuon Nath Khmer dictionary and Khmer lexicons.