អភិ
[អៈភិ]- និ ( សំ. បា. ) និបាតសព្ទឬឧបសគ្គសព្ទសម្រាប់ប្រើជាបុព្វបទ រៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ មានសេចក្ដីថា "ក្រៃ, ក្រៃលែង, ក្រៃពេក, ពេកក្រៃ; ណាស់; លើសលែង; ឆ្ពោះ, ចំពោះ, ឆ្ពោះត្រង់; សង្កត់; គ្របពីលើ; . . . "; ឬកាលបើរៀងភ្ជាប់ជាមួយនឹងសព្ទណា អាចបង្វែរសព្ទនោះឲ្យងាកសេចក្ដីប្លែកពីប្រក្រតីដើមក៏មាន ដូចជា ភូ "កើត; មាន", អភិ-ភូ "គ្របសង្កត់" ជាដើម ។ អភិក្កន្តព័ណ៌ ឬ —វណ្ណ ( អៈភិក-ក័ន-តៈ—) ឬ អភិក្កាន្តព័ណ៌ ( —កាន-តៈ— ) ព័ណ៌ឬសម្បុរល្អ; ដែលមានព័ណ៌ឬសម្បុរល្អ ។ អភិក្រម ( —ក្រំ ) ការឈានចូល, ការចូលជិត; ការរុករានចូល, ការបុករុកចូល, ដំណើររឹតឡើងៗ : ជំងឺអភិក្រម ជំងឺរឹត, ឈឺខ្លាំង, ឈឺធ្ងន់ ។ អភិក្រោធ ក្រោធខ្លំាង ( វេវ. អភិរោធ ) ។ អភិខ្យា ឈ្មោះ; ការឲ្យឈ្មោះ ។ អភិគម ឬ —គមន៍ ( —គំ ) ការប្រសព្វចូល; ការប្រសព្វមុខគ្នា; ការចួបគ្នា; ការរួបរួមគ្នា; ការភប់ប្រសព្វ : ទន្លេអភិគម ទន្លេប្រសព្វមុខ ។ អភិគោត្ត ឬ —គោត្រ ឧត្តមគោត្រ ( ត្រកូលខ្ពស់ ) ។ អភិឃាត ការចោមវាយ; ការរុករានចូលវាយ; ការវាយសំពង : ធ្វើអភិឃាត ។ ប្រើជា កិ. ក៏បាន : បានអភិឃាតគ្នា បានវាយសំពងគ្នាទៅវិញទៅមក ។ អភិច្ឆា ( បា. < អភិ + ឥច្ឆា "ការចង់បាន" ) ការចង់បានណាស់, ការចង់បានអន្ទះសាខ្វារ-ក; ការចង់បានហួសហេតុហួសទំនង; សេចក្ដីច្រណែន ។ អភិជន ( —ជន់ ) មនុស្សខ្ពង់ខ្ពស់; ជាតិ; វង្ស, ត្រកូល; ជាតិភូមិ ។ អភិជ័យ ជម្នះយ៉ាងសម្បើម ។ អភិជាត មានត្រកូល, មានពូជ; មានប្រាជ្ញា, ឈ្លាសវៃ ( បើស្ត្រីជា អភិជាតា ) ។ អភិជិត ដែលមានជម្នះយ៉ាងសម្បើម : កងទ័ពអភិជិត ។ អភិជេដ្ឋ ដែលជាច្បងឬជាចម្បងជាងគេ ( បើស្ត្រីជា អភិជេដ្ឋា ) ។ អភិញ្ញាត ដែលប្រាកដ; ដែលចេះចាំស្ទាត់ប្រាកដ; ដែលស្គាល់ជាក់ឬដឹងច្បាស់ : សាក្សីអភិញ្ញាត ឬ អភិញ្ញាតសាក្សី ( —តៈ— ) សាក្សីដែលបានឃើញឬដឹងឮប្រាកដ ។ អភិញ្ញាតការណ៍ ( —តៈ— ) ហេតុប្រាកដ, ហេតុដែលគេដឹងជាក់ ។ អភិញ្ញាតជន ជនដែលមានគេស្គាល់ច្រើន ។ អភិញ្ញាតធម៌ ( —តៈធ័រ ) ធម៌ប្រាកដ; អ្នកដែលគេចេះធម៌ប្រាកដ ។ អភិតរុណ ( —តៈរុន ) ក្មេងណាស់; ខ្ចីណាស់ ( ឥត្ថី. អភិតរុណី ) ។ អភិធាវ័ន ការស្ទុះរត់; ការរត់ដេញតាម, ការរត់ដេញប្រកិត ។ អភិធេយ្យ ឬ —ធៃយ ( —ធៃ ) ឈ្មោះ; ពាក្យជាគ្រឿងសម្គាល់ ( រ. ស. ប្រើជា នាមាភិធេយ្យ ឬ
—ធៃយ ក៏មាន : ព្រះនាមាភិធេយ្យ ព្រះនាមក្សត្រិយ៍; ព្រះបរមនាមាភិធេយ្យ ព្រះបរមនាមក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យឬឋានន្តរដែលទ្រង់ប្រោសព្រះរាជទាន ) ។ អភិនន្ទ ( —នន់ ) ត្រេកអរខ្លំាង ។ អភិនន្ទន៍ ( —នន់ ) អំណរខ្លាំង ។ អភិនន្ទនភាព ( —នន់-ទៈនៈភាប ) ភាពឬភាវៈនៃអំណរខ្លំាង ។ អភិនន្ទនាការ ( —នន់-ទៈ— ) អាការអភិនន្ទន៍ ។ អភិនព ( —នប់ ) គុ. ( បា. អភិនវ ) ថ្មីណាស់, ថ្មីសន្លាង, ថ្មីចែស : របស់អភិនព ។ អភិនវកម្ម ( —នៈវៈក័ម ) ការដែលទើបបង្កើតថ្មី ។ អភិបូជា បូជាចំពោះ, ការថ្វាយឬជូនគ្រឿងសក្ការៈដោយគោរព ។ អភិមរ កាប់សម្លាប់; ទ្រុស្តមិត្រ; ការកាប់សម្លាប់; ការទ្រុស្តមិត្រ; សង្គ្រាម ។ អភិមាន សេចក្ដីប្រកាន់ហួសពេក; ការកាន់ខ្លួន; សេចក្ដីព្រហើន; សេចក្ដីមើលងាយគេ ។ អភិមុខ ប្រមុខ, ប្រធាន; អ្នកនំាមុខគេ, អ្នកដែលជាមេគេ ។ កិ វិ. ចំមុខ, ចំពោះមុខ ។ ប្រើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃក៏បាន, ដូចជា កម្មាភិមុខ អ្នកដែលជាប្រធាននៃកិច្ចការ ( មេការ ) ។ សេនាភិមុខ ឬ អគ្គសេនានាយក អ្នកដែលជាប្រធាននៃសេនា ( មេទ័ពធំ; បារ. Maréchal ) ។ អភិយោគ ការព្យាយាមខ្លាំង, ការខំប្រឹងពេញកម្លាំង : ធ្វើការដោយអភិយោគ ។ អភិរក្ខ ឬ —រក្ស ( —រ័ក ) រក្សាដោយប្រយ័ត្ន; ការរក្សាដោយប្រយ័ត្ន : ធ្វើអភិរក្ស ( ន. ប្រើជា អភិរក្ខា ឬ —រក្សា ក៏បាន ) ។ អភិរតិ ឬ —រ័តិ ( —រៈតិ ឬ —រ័ត ) សេចក្ដីរីករាយក្រៃពេក; តម្រេកខ្លំាង ។ អភិរូប មានរូបល្អ, មានលម្អ ( បើស្ត្រីជា អភិរូបា អ. ថ. —ប៉ា ) ។ អភិរោធ ( —រោត ) ក្រោធខ្លាំង ។ អភិលាប ពាក្យ, ពាក្យពេចន៍; សត្យាធិស្ឋាន ។ អភិលាស សេចក្ដីប្រាថ្នា; អភិជ្ឈា ។ អភិលាសក ( —សក់ ) អ្នកដែលមានអភិលាស ( បើស្ត្រីជា អភិលាសិកា ) ។ អភិសន្ដាប ( —សន់-ដាប ) កម្ដៅខ្លាំង; សេចក្ដីក្ដៅក្រហាយខ្លាំង; សេចក្ដីនឿយពន់ពេក; ការច្បាំងគ្នា, សង្គ្រាម ។ អភិសាប ឬ —សាបន៍ ការស្បថបំពាន; ការដាក់សម្បថ គឺការពោលពាក្យសច្ចាប្រណិធានដាក់សម្បថឲ្យធ្លាក់ទុក្ខទោសទៅលើគេ ។ អភិសារ ការបានចួបឬបានប្រទះ, ការពើបពះ ។ អភិសិទ្ធិ
( —សិត ) សេចក្ដីសម្រេចសព្វគ្រប់ឬដាច់ខាត ។ អភិហារ ការដណ្ដើមឬឆក់យកអីវ៉ាន់; ការតស៊ូពេញកម្លាំង ។ អភិហារិន ឬ —ហារី ចោរអ្នកដណ្ដើមឬឆក់យកអីវ៉ាន់ ( បើចោរស្ត្រីជា អភិហារិនី ) ។ ល ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
Look up another word in the Khmer Dictionary
More words
ទាមទារ ជ្រៅ រឹត អណ្ដែត លេញ ឥណ្ឌា ខ្សោយ សីល ទោះបី តម្កល់ អាង ទស្សនវិជ្ជា អំឡុង ការទូទាត់ រើ ធន អាវ យឺត ឆ្នាំង ចម្លង ចំណង បែបបទ ផ្ញើ សន្មត
Source: Samdech Chuon Nath Khmer dictionary and Khmer lexicons.