ភ្ជុំបិណ្ឌ ចូលឆ្នាំខ្មែរ និងបុណ្យអុំទូក៖ ពេលវេលា និងអត្ថន័យ
ពិធីបុណ្យធំទាំងបីរបស់កម្ពុជា ដើរតាម «នាឡិកា» ពីរខុសគ្នា។ ភ្ជុំបិណ្ឌ និង បុណ្យអុំទូក ដើរតាមព្រះចន្ទ ដូច្នេះរំកិលរៀងរាល់ឆ្នាំ៖ ភ្ជុំបិណ្ឌត្រូវនឹងថ្ងៃព្រះចន្ទថ្មីនៃខែភទ្របទ (ចុងខែកញ្ញា ឬខែតុលា) ហើយបុណ្យអុំទូកត្រូវនឹងជុំវិញថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែកក្ដិក (ជាធម្មតាខែវិច្ឆិកា)។ ចូលឆ្នាំខ្មែរ ដើរតាមព្រះអាទិត្យ ហើយចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ១៣ ឬ ១៤ មេសា តាមម៉ោងដែលការគណនាសង្ក្រាន្តកំណត់។ ទំព័រ ចូលឆ្នាំខ្មែរ រាប់ថយក្រោយដល់ម៉ោងនោះ ហើយ ថ្ងៃឈប់សម្រាកខ្មែរ ផ្តល់ថ្ងៃខែនៃពិធីបុណ្យទាំងបីសម្រាប់គ្រប់ឆ្នាំ។
ខាងក្រោមនេះពន្យល់ពិធីបុណ្យនីមួយៗ៖ ពេលវេលា របៀបគណនាថ្ងៃ និងទំនៀមទម្លាប់ដែលគេស្គាល់ច្រើនជាងគេ។ ការប្រតិបត្តិខុសគ្នាតាមខេត្ត តាមវត្ត និងតាមគ្រួសារ ដូច្នេះសូមយកទាំងនេះជារូបភាពទូទៅ មិនមែនជាច្បាប់តឹងរ៉ឹងទេ។
ថ្ងៃខែសង្ខេប
| ពិធីបុណ្យ | វិធានចន្ទគតិ ឬសុរិយគតិ | ចំនួនថ្ងៃ | ថ្ងៃដែលគណនាបាន ២០២៦ | ថ្ងៃដែលគណនាបាន ២០២៧ |
|---|---|---|---|---|
| ចូលឆ្នាំខ្មែរ | សង្ក្រាន្ត៖ ព្រះអាទិត្យចូលរាសីមេស | ៣ ឬ ៤ | ១៤–១៦ មេសា | ១៤–១៦ មេសា |
| ភ្ជុំបិណ្ឌ | ១៤ និង ១៥រោច ខែភទ្របទ និង ១កើត ខែអស្សុជ | ៣ | ១០–១២ តុលា | ២៩ កញ្ញា – ១ តុលា |
| បុណ្យអុំទូក | ១៤ និង ១៥កើត និង ១រោច ខែកក្ដិក | ៣ | ២៣–២៥ វិច្ឆិកា | ១២–១៤ វិច្ឆិកា |
ទាំងនេះជាថ្ងៃដែលគេហទំព័រគណនាតាមរូបមន្តប្រតិទិនខ្មែរបុរាណ។ រាជរដ្ឋាភិបាលបញ្ជាក់ថ្ងៃឈប់សម្រាកផ្លូវការរៀងរាល់ឆ្នាំដោយអនុក្រឹត្យ ដូច្នេះសូមពិនិត្យសេចក្តីប្រកាស មុនពេលកក់ការធ្វើដំណើរ។ បើចង់យល់ពីកើត រោច និងខែចន្ទគតិ សូមអាន របៀបអានប្រតិទិនចន្ទគតិខ្មែរ។
ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរ
ចូលឆ្នាំខ្មែរ ជាពិធីបុណ្យធំជាងគេបង្អស់របស់កម្ពុជា ដែលប្រារព្ធរយៈពេលបី ឬបួនថ្ងៃ នៅពាក់កណ្ដាលខែមេសា ក្រោយរដូវច្រូតកាត់។ ឆ្នាំសត្វ និងស័កប្តូរនៅពេលចូលឆ្នាំ ដូច្នេះកូនដែលកើតក្រោយម៉ោងចូលឆ្នាំបន្តិច គឺកើតក្នុងឆ្នាំសត្វថ្មី។
របៀបកំណត់ថ្ងៃ និងម៉ោង
ការគណនាបុរាណធ្វើតាមក្បួន សូរ្យសិទ្ធាន្ត របស់ឥណ្ឌាពីបុរាណ ហើយរកពេលដែលព្រះអាទិត្យចូលដល់ ០ ដឺក្រេនៃរាសីមេស ក្នុងប្រតិទិនតារាសាស្ត្រខ្មែរ។ ពេលនោះហៅថា មហាសង្ក្រាន្ត ដែលគេប្រកាសរហូតដល់នាទី។ តាមការគណនារបស់គេហទំព័រ ឆ្នាំ ២០២៦ ចូលនៅថ្ងៃអង្គារ ទី ១៤ មេសា ម៉ោង ១០:៤៨ ហើយឆ្នាំ ២០២៧ ចូលនៅថ្ងៃពុធ ទី ១៤ មេសា ម៉ោង ១៦:៤៨ (ម៉ោងកម្ពុជា)។ ដោយសារឆ្នាំនេះវែងជាងឆ្នាំសុរិយគតិបន្តិច ថ្ងៃសង្ក្រាន្តរំកិលទៅក្រោយបន្តិចម្តងៗក្នុងរយៈពេលរាប់សិបឆ្នាំ។ ក្រសួងធម្មការ និងសាសនាប្រកាសម៉ោងផ្លូវការរៀងរាល់ឆ្នាំ។
ថ្ងៃទាំងបី (ឬបួន)
- មហាសង្ក្រាន្ត៖ ថ្ងៃទីមួយ ដែលទេវតាថ្មីចុះមកថែរក្សាលោកសម្រាប់មួយឆ្នាំ។ គ្រួសារនានាសម្អាត និងតុបតែងផ្ទះ ហើយរៀបចំផ្លែឈើ ផ្កា ធូប និងទៀន ដើម្បីទទួលទេវតាតាមម៉ោងដែលបានប្រកាស។
- វិរៈវ័នបត៖ ថ្ងៃជូនអំណោយដល់ឪពុកម្តាយ ចាស់ទុំ និងជនក្រីក្រ និងថ្ងៃពូនភ្នំខ្សាច់នៅវត្ត។ ពេលចូលឆ្នាំនៅថ្ងៃដំបូងបំផុតដែលអាចមាន នឹងមានថ្ងៃវ័នបតពីរថ្ងៃ ហើយបុណ្យមានរយៈពេលបួនថ្ងៃ ដូចដែលគេហទំព័រគណនាសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៨។
- វារៈឡើងស័ក៖ ថ្ងៃចុងក្រោយ ដែលស័កថ្មីចាប់ផ្តើម ហើយគេស្រង់ព្រះពុទ្ធរូប ព្រះសង្ឃ និងចាស់ទុំ ដោយទឹកអប់ ដើម្បីសុំសេចក្តីសុខ និងពរជ័យ។
គ្រួសារជាច្រើនក៏លេងល្បែងប្រជាប្រិយនៅទីធ្លាវត្ត និងក្នុងភូមិក្នុងអំឡុងបុណ្យនេះដែរ។
ទេវតាឆ្នាំថ្មីទាំងប្រាំពីរ
រៀងរាល់ឆ្នាំ បុត្រីមួយអង្គក្នុងចំណោមបុត្រីទាំងប្រាំពីររបស់កបិលមហាព្រហ្ម ទ្រព្រះសិររបស់បិតាក្នុងក្បួនដង្ហែឆ្នាំថ្មី។ ថ្ងៃក្នុងសប្តាហ៍នៃមហាសង្ក្រាន្តកំណត់ថាជាទេវតាអង្គណា៖ ថ្ងៃអាទិត្យ ទុង្សាទេវី ថ្ងៃច័ន្ទ គោរាគទេវី ថ្ងៃអង្គារ រាគ្យសាទេវី ថ្ងៃពុធ មន្ទាទេវី ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ កិរិណីទេវី ថ្ងៃសុក្រ កិមិរាទេវី និងថ្ងៃសៅរ៍ មហោទរាទេវី។ ទំព័រចូលឆ្នាំខ្មែរបង្ហាញឈ្មោះទេវតា ឆ្នាំសត្វថ្មី និងថ្ងៃឡើងស័កសម្រាប់គ្រប់ឆ្នាំ។
គន្លឹះ៖ ចុច Add to calendar (.ics) នៅលើទំព័រចូលឆ្នាំខ្មែរ ដើម្បីរក្សាទុកថ្ងៃបុណ្យ និងម៉ោងសង្ក្រាន្តពិតប្រាកដជាមួយការរំលឹក ដូច្នេះអ្នកត្រៀមខ្លួនទទួលទេវតាទាន់ពេល ទោះនៅក្រៅប្រទេសក៏ដោយ។
ភ្ជុំបិណ្ឌ៖ កាន់បិណ្ឌ និងភ្ជុំធំ
ភ្ជុំបិណ្ឌ ជាពិធីបុណ្យឧទ្ទិសដល់ដូនតា ដែលប្រារព្ធក្នុងរដូវវស្សា។ ពាក្យ «បិណ្ឌ» សំដៅលើចំណីអាហារដែលប្រគេន ហើយ «ភ្ជុំ» មានន័យថាជួបជុំគ្នា។
ពេលវេលា
ពិធីបុណ្យនេះមានរយៈពេលដប់ប្រាំថ្ងៃ ចាប់ពី ១រោច រហូតដល់ថ្ងៃព្រះចន្ទថ្មីនៃខែ ភទ្របទ។ ខែភទ្របទជាខែ ៣០ ថ្ងៃ ដូច្នេះព្រះចន្ទថ្មីត្រូវនឹងថ្ងៃ ១៥រោច។
- កាន់បិណ្ឌ៖ ដប់បួនថ្ងៃដំបូង គឺបិណ្ឌ ១ ដល់បិណ្ឌ ១៤។ គ្រួសារ ភូមិ ឬក្រុមនានាវេនគ្នានាំចំណីអាហារទៅវត្តប្រគេនព្រះសង្ឃ។ ឧបករណ៍ ថ្ងៃឈប់សម្រាកខ្មែរ បង្ហាញថ្ងៃទាំងនេះនៅក្រោម ថ្ងៃឈប់សម្រាក និងទិវាទាំងអស់។
- ភ្ជុំបិណ្ឌ ឬភ្ជុំធំ៖ ថ្ងៃ ១៥រោច ព្រះចន្ទថ្មី ដែលញាតិមិត្តជួបជុំគ្នានៅវត្ត។
ថ្ងៃឈប់សម្រាកសាធារណៈមាន ១៤ និង ១៥រោច ខែភទ្របទ និង ១កើត នៃខែបន្ទាប់ គឺខែ អស្សុជ ដែលផ្តល់ពេលឱ្យមនុស្សជាច្រើនធ្វើដំណើរទៅស្រុកកំណើត។
ទំនៀមទម្លាប់
ក្នុងអំឡុងភ្ជុំបិណ្ឌ គ្រួសារនានាទៅវត្ត ជារឿយៗតាំងពីព្រលឹមស្រាងៗ ដើម្បីប្រគេនចង្ហាន់ព្រះសង្ឃ ហើយឧទ្ទិសកុសលដល់ដូនតា និងញាតិដែលបានចែកឋានទៅ។ មនុស្សជាច្រើនក៏បោះបាយបិណ្ឌ ឧទ្ទិសដល់វិញ្ញាណក្ខន្ធអ្នកដែលបានស្លាប់ផងដែរ។ នេះជាពេលទៅសួរសុខទុក្ខឪពុកម្តាយ និងជីដូនជីតា នឹករលឹកដល់អ្នកដែលបានលាចាកលោក និងបង្ហាញកតញ្ញូតាដល់ពូជពង្ស។ ព័ត៌មានលម្អិត ដូចជាគ្រួសារនាំចំណីទៅវត្តនៅថ្ងៃណា ឬទៅវត្តណា ខុសគ្នាតាមតំបន់ ដូច្នេះសូមសួរចាស់ទុំ ឬវត្តរបស់អ្នក។
ព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក
បុណ្យអុំទូក សម្គាល់ការបញ្ចប់រដូវវស្សា ប្រហែលពេលដែលទន្លេសាបចាប់ផ្តើមហូរត្រឡប់ទៅទន្លេមេគង្គវិញ។ ឈ្មោះពេញជាភាសាខ្មែរ បង្ហាញផ្នែកទាំងបួនរបស់វា៖ «ព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក បណ្ដែតប្រទីប អកអំបុក និងសំពះព្រះខែ»។
ពេលវេលា
ពិធីបុណ្យនេះប្រារព្ធនៅថ្ងៃ ១៤ និង ១៥កើត និង ១រោច ខែ កក្ដិក ដូច្នេះថ្ងៃពេញបូណ៌មីស្ថិតនៅថ្ងៃកណ្ដាល។ ព្រះវស្សាបានចប់រួចហើយនៅថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែអស្សុជ មួយខែមុន។
ទំនៀមទម្លាប់
- អុំទូក៖ ទូកប្រណាំងវែងៗ លាបពណ៌ភ្លឺស្វាង មានអ្នកចែវច្រើននាក់ ប្រកួតគ្នានៅលើទន្លេ ល្បីជាងគេនៅភ្នំពេញ មុខព្រះបរមរាជវាំង ដោយមានក្រុមមកពីខេត្តជាច្រើន។
- បណ្ដែតប្រទីប៖ ទូកតុបតែងបំភ្លឺដោយភ្លើង អណ្តែតលើទន្លេនៅពេលយប់ ហើយគ្រួសារនានាបណ្ដែតគ្រឿងសក្ការៈតូចៗ ដែលមានទៀន និងធូប។
- សំពះព្រះខែ៖ នៅយប់ពេញបូណ៌មី គ្រួសារជួបជុំគ្នានៅខាងក្រៅ ដើម្បីសំពះព្រះខែ ដោយរៀបចំផ្លែឈើ និងចំណីផ្សេងៗ។
- អកអំបុក៖ អំបុកធ្វើពីស្រូវខ្ចី បុក និងលីងឱ្យសំប៉ែត ជាផ្នែកមួយនៃគ្រឿងសំពះព្រះខែ ហើយគេបរិភោគជាមួយគ្នាក្រោយពិធី ជារឿយៗលាយជាមួយដូង និងចេក។
ផ្ញើពាក្យជូនពរក្នុងឱកាសបុណ្យ
ការជូនពរជាផ្នែកមួយនៃគ្រប់ពិធីបុណ្យ។ ឧបករណ៍ បង្កើតកាតជូនពរ និងលិខិតអញ្ជើញខ្មែរ មានគំរូស្រាប់សម្រាប់ចូលឆ្នាំខ្មែរ និងភ្ជុំបិណ្ឌ បណ្ណាល័យពាក្យជូនពរបុរាណ និងថ្ងៃខែចន្ទគតិខ្មែរដែលអ្នកអាចដាក់លើកាតបាន។ ពាក្យជូនពរឆ្នាំថ្មីដែលពេញនិយម គឺពរទាំងបួនប្រការ «អាយុ វណ្ណៈ សុខៈ ពលៈ»។ ទាញយកកាតជា PNG, JPG ឬ PDF ឬចែករំលែកពីទូរស័ព្ទបានភ្លាមៗ។
សេចក្តីសង្ខេប
ចូលឆ្នាំខ្មែរដើរតាមព្រះអាទិត្យ ហើយចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ១៣ ឬ ១៤ មេសា តាមម៉ោងសង្ក្រាន្ត ដោយមានថ្ងៃមហាសង្ក្រាន្ត វិរៈវ័នបត និងឡើងស័ក។ ភ្ជុំបិណ្ឌដើរតាមព្រះចន្ទ៖ កាន់បិណ្ឌដប់បួនថ្ងៃ ហើយភ្ជុំធំនៅថ្ងៃព្រះចន្ទថ្មីខែភទ្របទ ជាពេលធ្វើបុណ្យឧទ្ទិសដល់ដូនតា។ បុណ្យអុំទូកប្រារព្ធបីថ្ងៃជុំវិញថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែកក្ដិក ដោយមានការប្រណាំងទូក បណ្ដែតប្រទីប សំពះព្រះខែ និងអកអំបុក។ ពិនិត្យថ្ងៃខែសម្រាប់គ្រប់ឆ្នាំជាមួយ ថ្ងៃឈប់សម្រាកខ្មែរ ឬ ប្រតិទិនខ្មែរ បញ្ជាក់ថ្ងៃឈប់ផ្លូវការរៀងរាល់ឆ្នាំ ហើយធ្វើតាមវត្តក្នុងតំបន់របស់អ្នកសម្រាប់ពិធីសាសនា។ សម្រាប់ការរៀបចំផែនការថ្ងៃឈប់ សូមអាន ពន្យល់ពីថ្ងៃឈប់សម្រាកសាធារណៈនៅកម្ពុជា។
សំណួរដែលសួរញឹកញាប់
តើបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌត្រូវនឹងថ្ងៃណា?
ភ្ជុំបិណ្ឌត្រូវនឹងថ្ងៃព្រះចន្ទថ្មីនៃខែភទ្របទ បន្ទាប់ពីកាន់បិណ្ឌ ១៤ ថ្ងៃ។ ថ្ងៃឈប់សម្រាកសាធារណៈគឺ ១៤ និង ១៥រោច ខែភទ្របទ និង ១កើត ខែអស្សុជ ជាធម្មតានៅចុងខែកញ្ញា ឬដើមខែតុលា។ គេហទំព័រនេះគណនាបាន ១០–១២ តុលា សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៦ និង ២៩ កញ្ញា – ១ តុលា សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៧។
តើកាន់បិណ្ឌ និងភ្ជុំធំខុសគ្នាដូចម្តេច?
កាន់បិណ្ឌ គឺ ១៤ ថ្ងៃចាប់ពី ១រោច ខែភទ្របទ ដែលគ្រួសារនានាវេនគ្នានាំម្ហូបអាហារទៅវត្ត។ ភ្ជុំបិណ្ឌ ឬភ្ជុំធំ គឺថ្ងៃចុងក្រោយ និងធំជាងគេ ត្រូវនឹងថ្ងៃព្រះចន្ទថ្មី ដែលញាតិមិត្តជួបជុំគ្នានៅវត្ត ដើម្បីធ្វើបុណ្យឧទ្ទិសដល់ដូនតា។
តើថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរកំណត់ដោយរបៀបណា?
កំណត់ដោយការគណនាសង្ក្រាន្តខ្មែរបុរាណ៖ ឆ្នាំថ្មីចាប់ផ្តើមនៅពេលព្រះអាទិត្យចូលរាសីមេស ក្នុងប្រតិទិនតារាសាស្ត្រខ្មែរ ដែលសព្វថ្ងៃត្រូវនឹងថ្ងៃទី ១៣ ឬ ១៤ មេសា។ ទំព័រ ចូលឆ្នាំខ្មែរ បង្ហាញម៉ោងមហាសង្ក្រាន្តពិតប្រាកដសម្រាប់គ្រប់ឆ្នាំពី ១៩០០ ដល់ ២១០០។
តើទេវតាឆ្នាំថ្មីជានរណា?
ជាបុត្រីមួយអង្គក្នុងចំណោមបុត្រីទាំងប្រាំពីររបស់កបិលមហាព្រហ្ម ដែលកំណត់ដោយថ្ងៃក្នុងសប្តាហ៍នៃមហាសង្ក្រាន្ត៖ ទុង្សាទេវី ថ្ងៃអាទិត្យ គោរាគទេវី ថ្ងៃច័ន្ទ រាគ្យសាទេវី ថ្ងៃអង្គារ មន្ទាទេវី ថ្ងៃពុធ កិរិណីទេវី ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ កិមិរាទេវី ថ្ងៃសុក្រ និងមហោទរាទេវី ថ្ងៃសៅរ៍។
តើបុណ្យអុំទូកត្រូវនឹងថ្ងៃណា?
បុណ្យអុំទូកប្រារព្ធនៅថ្ងៃ ១៤ និង ១៥កើត និង ១រោច ខែកក្ដិក ជាធម្មតាក្នុងខែវិច្ឆិកា។ គេហទំព័រនេះគណនាបាន ២៣–២៥ វិច្ឆិកា សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៦ និង ១២–១៤ វិច្ឆិកា សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៧។
តើវត្តទាំងអស់ប្រារព្ធពិធីបុណ្យនៅថ្ងៃដូចគ្នាឬទេ?
ស្ទើរតែជានិច្ច ប៉ុន្តែវត្តខ្លះអាចប្រារព្ធពិធីបុណ្យនៅថ្ងៃផ្សេង ហើយទំនៀមទម្លាប់ខុសគ្នាតាមខេត្ត និងតាមគ្រួសារ។ សម្រាប់ពិធីសាសនា សូមធ្វើតាមវត្តរបស់អ្នក។