ស៊ី
- កិ ( ព. សា. ) បរិភោគភោជនាហារ ។ និយាយចំពោះអ្នកបរិភោគ, ប្រើតាមថ្នាក់បុគ្គលដូច្នេះគឺ សម្រាប់ក្សត្រិយ៍ថា សោយ ( ខ្មែរបុរាណប្រើ ស្វោយ ); សម្រាប់បព្វជិតថា ឆាន់; សម្រាប់មន្ត្រីធំថា ពិសាក្រយា; សម្រាប់មន្ត្រីតូចនិងសាធារណជនដែលគួរគោរពថា ពិសា; សម្រាប់សាធារណជនធម្មតាឬជនស្មើគ្នាថា ហូប; ពាក្យកណ្ដាលថា បរិភោគ; សម្រាប់សាធារជនអ្នកតូចជាង, និយាយគួរសមថា អាស្រ័យមើលនាំគ្នាអាស្រ័យបាយទៅ!; ពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់សាធារណជនថា ស៊ី ( បុរាណថា ឆី ) ; ពាក្យលំអុតសម្រាប់កូនតូចថា ញ៉ាំ; ពាក្យសាមញ្ញទ្រគោះមើលងាយថា ច្រាស, ច្រាសច្រំ, បុះ, បុះច្រាស, សុល, អំពះ ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ ស៊ីជំនោរ ឬស៊ីបញ្ជោរ ឡើងបញ្ជោរមនុស្សស៊ីជំនោរ ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ ស៊ីជម្រៅ ឬ ស៊ីទឹកជ្រៅ ដែលមានបាតជ្រៅ(ចំពោះតែនាវា)ទូកស៊ីជម្រៅ (ព.ផ្ទ. ស៊ីរាក់ ឬ ស៊ីទឹករាក់) ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ ស៊ីឈ្នួល ធ្វើការយកឈ្នួល, ទទួលជួលឲ្យគេ ។ ស៊ីតូច ចាយវាយតូច ឬស៊ីម្ហូបតិចមុខ (ព.ផ្ទ. ស៊ីធំ) ។ ស៊ីថោក យកតម្លៃថោក, យកថ្លៃតិច(ព.ផ្ទ. ស៊ីថ្លៃ) ។ ស៊ីថ្លៃ យកថ្លៃច្រើន (ព.ផ្ទ. ស៊ីថោក) ។ ស៊ីទម្លាក់ ឬស៊ីយាងយាវ និយាយពីទូកងមាឌរឹង បានតែអុំទម្លាក់ច្រវាឲ្យយាងយាវមួយៗទើបលឿនទូកនេះស៊ីទម្លាក់ អុំសាប់មិនលឿនទេ(ព.ផ្ទ. ស៊ីសាប់) ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ ស៊ីធំ ស៊ីម្ហូបច្រើនមុខឬចាយវាយធំ(ព.ផ្ទ.ស៊ីតូច) ។ ស៊ីនុយ ត្របាក់នុយ,លេបនុយ ។ ព.ប្រ. ស៊ីសំណូក ។ ស៊ីនៅមុខ បំបាត់យកនៅមុខ ឬលួចនៅមុខ ។ ស៊ីប្រាក់ ឬស៊ីប្រាក់កាស បំបាត់ប្រាក់ (មានបំបាត់ប្រាក់រាជការជាដើម) ឬយកប្រាក់សំណូក។ ស៊ីប្រាក់ខែ បានប្រាក់ដែលត្រូវបើកតាមកំណត់ពេញរៀងរាល់ខែ (មាសិក) ។ ស៊ីប្រាក់ថ្ងៃ បានប្រាក់ដែលត្រូវបើកតាមកំណត់ត្រឹមតែថ្ងៃដែលធ្វើការ (ទិនិក) ។ ស៊ីប្រាក់រ៉ឺត្រែត, ស៊ីរ៉ឺត្រែត ឬ ស៊ីប្រាក់កម្រៃ បានប្រាក់ដែលខ្លួនអ្នករាជការចាស់ត្រូវបានរៀងរាល់ខែ( ដោយមិនបាច់ធ្វើរាជការ គឺចូលនិវត្តន៍ ) ។ ស៊ីប្រេង,បង្អស់ប្រេង,ចុះប្រេងរថយន្ដអ្នក ស៊ីប្រេងតិចជាងរបស់ខ្ញុំ ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ ស៊ីផឹក ស៊ីផងផឹកស្រាផង ។ ស៊ីផេះ! ឬស៊ីតែផេះ! ( ព. សា. ) គ្មានអ្វីស៊ី ( ម. ព. ផេះ ផង ) ។ ស៊ីផ្ដាច់ស្រុក យកប្រយោជន៍បានពីស្រុកមួយទាំងមូល។ ព. ប្រ. លេងឈ្នះកាយយកគ្រាប់ទាំងអស់ពីក្នុងរន្ធមិនឲ្យអ្នកម្ខាងដើរផងបាន(ក្នុងល្បែងបាយខុំ) ។ ស៊ីផ្លែត្នោត ត្រូវគេបញ្ឆោតឬចាញ់បោកគេ ។ ស៊ីផ្អែម ស៊ីចំណីផ្អែម ។ ព. ប្រ. រកបានដោយងាយៗ, មានចំណេញងាយៗ, ងាយបានប្រាក់ ។ ស៊ីពីក្រោយខ្នង យកបានពីក្រោយខ្នង ឬបំបាត់យកបានមិនឲ្យដឹងខ្លួន។ ស៊ីពីមុខ យកបានពីមុខឬបំបាត់យកពីមុខ ។ ស៊ីព្រោះលោះកម្លាំង មិនធ្វើការនឿយហត់ព្រមទាំងបានសុខស្រួលដោយសារកូនឬកូនសិស្សចិញ្ចឹមរក្សា ។ ស៊ីម៉ង់ ស៊ីក្នុងមួយរន្ធបានតែគ្រាប់មួយម៉ង់ៗ (ក្នុងល្បែងបាយខុំ) ។ ព. ប្រ. គួរនឹងបានច្រើន បែរជាបានតែមួយគត់ឬគួរនឹងបានចំណែកច្រើនទៅជាបានតែមួយចំណែក ។ ស៊ីមិនមុត ធ្វើការមិនកើតឬយកប្រយោជន៍មិនបាន ។ ស៊ីមួយចំហៀងស្រុក បានប្រយោជន៍ពីក្នុងស្រុកចំនួនពាក់កណ្ដាល ។ព. ប្រ. លេងឈ្នះកាយយកគ្រាប់ពីប៉ែកខាងគេអស់ទាំង៥រន្ធ ( ក្នុងល្បែងបាយខុំ ) ។ ស៊ីមេកូន យកទាំងមេទាំងកូន ឬ យកទាំងម្ដាយទាំងកូន ។ ព. ប្រ. ស៊ីម្ដងពីររន្ធ ( ល្បែងបាយខុំ ) ។ ស៊ីរាក់ ឬ ស៊ីទឹករាក់ ដែលមានបាតរាក់ ( ចំពោះតែនាវា )ទូកស៊ីរាក់ (ព. ផ្ទ. ស៊ីជម្រៅ ឬ ស៊ីទឹកជ្រៅ) ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ ស៊ីរះសងខាង ចេះរេបែរលៃលកយកប្រយោជន៍ឲ្យបានពីមនុស្សទាំងពីរខាង ។ព. ទ. បុ. នាងតីស្មាគាង ស៊ីរះសងខាងមិនឲ្យឃ្នើសចិត្ត និយាយពីអ្នកដែលចេះផ្គាប់ចិត្តមនុស្សទាំងពីរខាង ដែលទាស់អធ្យាស្រ័យគ្នា មិនឲ្យអាក់អន់ចិត្តមកលើខ្លួនផង ឲ្យកើតប្រយោជន៍មកលើខ្លួនផង ដូចជាស្រី ម្នាក់ឈ្មោះ តី ដែលមានប្ដីពីរចេះផ្គាប់ចិត្តប្ដីទាំងពីរនាក់មិនឲ្យអាក់អន់ ។ ស៊ីវេលា អស់វេលា,ខាតវេលាការនុះស៊ីវេលាច្រើនណាស់ ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ ស៊ីសាច់ បរិភោគសាច់ ។ ព. ប្រ. ខឹងខ្លាំង, ខឹងខ្លាំងស្ទើរហ៊ានស៊ីសាច់ខឹងស៊ីសាច់ ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ ស៊ីសាច់ខ្នង (ព. ប្រ.) ស៊ីសំណូក ។ ស៊ីសាប់ និយាយពីទូក-ងមាឌទន់បានតែអុំសាប់ឲ្យញាប់ច្រវាទើបលឿនទូកនេះស៊ីសាប់ អុំយាងយាវមិនលឿនទេ ( ព. ផ្ទ. ស៊ីទម្លាក់ ឬ ស៊ីយាងយាវ ) ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ ស៊ីសោហ៊ុយ ចុះសោហ៊ុយ, ត្រូវចាយប្រាក់តាមការប្រកបការនុះមិនស៊ីសោហ៊ុយច្រើនប៉ុន្មានទេ ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ ស៊ីសំ ស៊ីរំអិលគ្នាឯង ( និយាយតែពីត្រីរំអិលពួកខ្លះ )ត្រីឆ្លាំងស៊ីសំ ត្រីឆ្លាំងដែលប្រជុំគ្នាជាពួកជាហ្វូងចចឹកស៊ីតែរំអិលគ្នាឯង។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ និយាយចំពោះខ្លួនឯងជាអ្នកបរិភោគ បើនិយាយតាមថ្នាក់ដូច្នេះគឺ ក្នុងទីចំពោះព្រះភក្ដ្រក្សត្រិយ៍ថា ទទួលព្រះរាជទាន; ក្នុងទីចំពោះមុខឥស្សរជនក្រៅពីក្សត្រិយ៍ ឬ ចំពោះមុខសាធារណជនដែលគួរគោរពថា ទទួលទាន; ចំពោះមុខសាធារណជនយ៉ាងកណ្ដាលថា បរិភោគ; ចំពោះគ្នាស្មើថា អាស្រ័យ ឬថា ស៊ី; ចំណែកខាងបព្វជិតថា ឆាន់ ( ដូចជាអ្នកដទៃនិយាយចំពោះមករកខ្លួនដែរ )អាត្មាឆាន់រួចហើយ; ឥស្សរជននិយាយពីខ្លួនឯងជាអ្នកបរិភោគទៅរកសាធារណជនតូចជាងថា អាស្រ័យ, ឬនិយាយដោយគួរសមថា ទទួលទាន ។ ល ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ ស៊ីសំណូក ទទួលយកប្រាក់ឬរបស់ដែលគេសូក។ ស៊ីសំណែន ស៊ីភោជនដែលគេសែន ។ ព. ប្រ. ស៊ីសំណូក ។ ស៊ីឡឹប កឹបបំបាត់យក ។ ស៊ីអាចម៍ផឹកទឹក ( ព. សា. ) អកអាចម៍អាភៀនហើយផឹកទឹក រំលេមលេបជាមួយនឹងទឹកទៅ ( លេបអាចម៍អាភៀន ) ។ ល ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ ពាក្យ ស៊ី នេះប្រើសំដៅ សេចក្ដីចំពោះ និង សេចក្ដីប្រៀប បានជាអនេក, ដូចជា ស៊ីការប្រាក់ យកការប្រាក់, បានការប្រាក់ជាប្រយោជន៍ ។ ស៊ីកម្រៃ យកកម្រៃ ឬគៃឲ្យបានកម្រៃខ្លះ ។ ស៊ីកម្លាំង ពឹងកម្លាំងគេ ឬរស់ដោយសារគេចិញ្ចឹមមាតាបិតាស៊ីកម្លាំងបុត្រ ( ម. ព. ស៊ីព្រោះលោះកម្លាំង ផង ) ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ ស៊ីក្នុង ឬ ស៊ីរូង រូងសាច់ចូលទៅក្នុងដំបៅស៊ីក្នុង ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ ស៊ីក្រចក ចាប់ត្រង់សាច់ក្បែរក្រចកមើលមិនជាស្រែងស៊ីក្រចក ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ ស៊ីក្រោមភ្នែក បំបាត់នៅមុខ ឬលួចប្រពន្ធគេបានដោយងាយ ( ម. ព. វែក ន. ផង ) ។ ស៊ីខាវ ជក់ខ្យល់ចំហៀង ឬ ទទឹងក្ដោងស៊ីខាវ ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ ស៊ីខ្វាត់បំបាត់ពន្ធ កិបឬលួចយកប្រាក់បង់ខ្វាត់ទាំងបំបាត់ប្រាក់ពន្ធដារផង។ ស៊ីគំនិត ឬ ស៊ីប្រាជ្ញា លួចគំនិតគ្នា, ដេញគំនិតគ្នា, លួចល្បិចគ្នា ។ ស៊ីគ្នា ត្រូវគ្នា, ដូចគ្នា, សមគ្នា; លើសគ្នាគំនិតស៊ីគ្នា គំនិតត្រូវគ្នា; សំឡេងមិនស៊ីគ្នា សំឡេងមិនត្រូវគ្នា; ចំណេះមិនស៊ីគ្នាទេ ចំណេះមិនលើសគ្នាទេ ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ ស៊ីចាយ ចាយវាយស៊ីផឹកតាមតែប្រទះ ។ ស៊ីចុក(ព.សា.) ស៊ីស្លាចុកថ្នាំ; ចិញ្ចឹមជីវិតតាមប្រក្រតី ។ ស៊ីចុកបុកទំពា (ព.សា.) ស៊ីចាយអស់គង់ជាមួយគ្នា, អត់ឃ្លានមានស៊ីជាមួយគ្នា ។ ស៊ីចំណេញ យកចំណេញ។ ស៊ីជី ចាប់យកជាតិជី,ស្រូបយកជាតិជីដីស៊ីជី។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- កិ ស៊ីជើង កាត់សាច់ចង្វែកម្រាមជើងទឹកស៊ីជើង ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
- ន ( ស. សី អ. ថ. ស៊ី៎ ) ព័ណ៌, សម្បុរ ។ ស៊ីនួន ( ស. សីន្វល អ. ថ. ស៊ី៎នួន ) សម្បុរ-សលាយលឿងខ្ចីបន្តិចៗ, សម្បុរ-សលឿងខ្ចីប៉ផូរ ។ ល ។វចនានុក្រម សម្ដេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
Look up another word in the Khmer Dictionary
More words
ទាំងឡាយ រឿង ខ្ពស់ ក្រសួង ត្រី បែប លោក ផ្ទះ បញ្ចូល ក្រោយ ដ៏ ខ្ញុំ សិទ្ធិ គិត តំបន់ ចំណាយ ផ្សំ សំពត់ ស្មើ ស្លឹក ប្រយោជន៍ ក្រុម ឯង សម្រេច
Source: Samdech Chuon Nath Khmer dictionary and Khmer lexicons.