ពន្យល់ BMI សម្រាប់មនុស្សពេញវ័យ៖ រូបមន្ត កម្រិត និងដែនកំណត់
សន្ទស្សន៍ម៉ាសរាងកាយ ឬ BMI (Body Mass Index) គឺទម្ងន់គិតជាគីឡូក្រាម ចែកនឹងការេនៃកម្ពស់គិតជាម៉ែត្រ។ សម្រាប់មនុស្សពេញវ័យ WHO ចាត់ទុក BMI ពី ១៨,៥ ដល់ ២៤,៩ ជាទម្ងន់ធម្មតា ពី ២៥ ដល់ ២៩,៩ ជាលើសទម្ងន់ ហើយចាប់ពី ៣០ ឡើងទៅជាការធាត់ខ្លាំង ចំណែកសេវាសុខាភិបាលជាច្រើនណែនាំកម្រិតទាបជាងនេះ គឺ ២៣ និង ២៧,៥ សម្រាប់ជនជាតិអាស៊ី។ អ្នកអាចគណនាវាបានក្នុងប៉ុន្មានវិនាទីដោយ ម៉ាស៊ីនគិត BMI ឥតគិតថ្លៃរបស់ ToolOrca ដែលបង្ហាញផងដែរនូវចន្លោះទម្ងន់ល្អសម្រាប់កម្ពស់របស់អ្នក។
អត្ថបទនេះពន្យល់រូបមន្តជាមួយឧទាហរណ៍ អត្ថន័យនៃប្រភេទនីមួយៗ មូលហេតុដែលកម្រិតសម្រាប់ជនជាតិអាស៊ីទាបជាង និងអ្វីដែល BMI មិនអាចប្រាប់អ្នកបាន។
សេចក្តីបញ្ជាក់៖ អត្ថបទនេះសម្រាប់ជាព័ត៌មានប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាដំបូន្មានវេជ្ជសាស្ត្រទេ។ សូមពិគ្រោះជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិត ឬអ្នកជំនាញសុខាភិបាល អំពីទម្ងន់ និងសុខភាពរបស់អ្នក។
របៀបពិនិត្យ BMI មួយជំហានម្តងៗ
- បើក ម៉ាស៊ីនគិត BMI ហើយជ្រើសខ្នាត។ នៅត្រង់ កម្ពស់ជា ជ្រើស cm ឬ ft + in ហើយនៅត្រង់ ទម្ងន់ជា ជ្រើស kg lb ឬ st + lb។ អ្នកអាចលាយខ្នាតបាន ហើយតម្លៃនឹងបំប្លែងដោយស្វ័យប្រវត្តិពេលអ្នកប្តូរខ្នាត។
- បញ្ចូលកម្ពស់ និងទម្ងន់។ គួរបញ្ចូលអាយុនៅត្រង់ អាយុ (ស្រេចចិត្ត) ផងដែរ ព្រោះម៉ាស៊ីនគិតនឹងជូនដំណឹងពេលប្រភេទសម្រាប់មនុស្សពេញវ័យមិនអនុវត្ត (ក្រោម ២០ ឆ្នាំ) ឬត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន (លើស ៦៥ ឆ្នាំ)។
- ជ្រើសកម្រិត។ នៅត្រង់ កម្រិតកំណត់ប្រភេទ ជ្រើស WHO អន្តរជាតិ (មនុស្សពេញវ័យ) ឬ ប្រជាជនអាស៊ី (WHO 2004)។
- អានលទ្ធផល។ អ្នកនឹងឃើញ BMI របស់អ្នក ប្រភេទរបស់វា និងសញ្ញាសម្គាល់នៅលើរបារពណ៌។
- មើលចន្លោះទម្ងន់ល្អ។ ម៉ាស៊ីនគិតបង្ហាញចន្លោះទម្ងន់ដែលត្រូវនឹង BMI ល្អសម្រាប់កម្ពស់របស់អ្នក ចំនួនគីឡូដែលត្រូវឡើង ឬស្រក ដើម្បីដល់ចន្លោះនោះ និងតារាងទម្ងន់នៅ BMI នីមួយៗ។
គន្លឹះ៖ ថ្លឹងទម្ងន់នៅម៉ោងដដែលរៀងរាល់ដង ល្អបំផុតនៅពេលព្រឹក ដោយស្លៀកពាក់ស្រាលៗ ដើម្បីឱ្យការប្រែប្រួល BMI ក្នុងរយៈពេលច្រើនសប្តាហ៍ ឆ្លុះបញ្ចាំងការប្រែប្រួលពិតប្រាកដ មិនមែនដោយសារអាហារមួយពេលធំនោះទេ។
រូបមន្ត BMI និងឧទាហរណ៍
ខ្នាតម៉ែត្រ៖ BMI = ទម្ងន់ (kg) ÷ កម្ពស់ (m)²
ខ្នាតអង់គ្លេស៖ BMI = 703 × ទម្ងន់ (lb) ÷ កម្ពស់ (in)²
ឧទាហរណ៍ទី ១ (ខ្នាតម៉ែត្រ)៖ ៧០ kg និង ១៧៥ cm។ កម្ពស់ជាម៉ែត្រគឺ 1.75 ហើយ 1.75² = 3.0625។ BMI = 70 ÷ 3.0625 = 22.9 ដែលជាទម្ងន់ធម្មតាតាមកម្រិតទាំងពីរ។
ឧទាហរណ៍ទី ២ (ខ្នាតអង់គ្លេស)៖ ១៥៤ lb និង ៥ ហ្វីត ៩ អ៊ីញ។ ៥ ហ្វីត ៩ អ៊ីញ ស្មើ ៦៩ អ៊ីញ ហើយ 69² = 4,761។ BMI = 703 × 154 ÷ 4,761 = 22.7។
ឧទាហរណ៍ទី ៣ (ហេតុអ្វីកម្រិតសំខាន់)៖ ៦០ kg និង ១៦០ cm។ 1.6² = 2.56 ដូច្នេះ BMI = 60 ÷ 2.56 = 23.4។ តាមកម្រិតអន្តរជាតិរបស់ WHO នេះជាទម្ងន់ធម្មតា។ ប៉ុន្តែតាមកម្រិតសម្រាប់ប្រជាជនអាស៊ី វាលើស ២៣ បន្តិច ហើយស្ថិតក្នុងក្រុម ហានិភ័យកើនឡើង។
បើអ្នកដឹងកម្ពស់ជាហ្វីត និងទម្ងន់ជាផោន ប៉ុន្តែចង់ប្រើរូបមន្តខ្នាតម៉ែត្រ សូមបំប្លែងជាមុនដោយ ហ្វីតទៅសង់ទីម៉ែត្រ និង បំប្លែង KG ទៅ LBS។ ឧទាហរណ៍ ៥ ហ្វីត ៣ អ៊ីញ ស្មើប្រហែល ១៦០ cm ហើយ ១៣២ lb ស្មើប្រហែល ៥៩,៩ kg។
ប្រភេទ BMI របស់ WHO សម្រាប់មនុស្សពេញវ័យ
| BMI | ប្រភេទតាម WHO អន្តរជាតិ |
|---|---|
| ក្រោម 16 | ខ្វះទម្ងន់ (ស្គមធ្ងន់ធ្ងរ) |
| 16 – 16.9 | ខ្វះទម្ងន់ (ស្គមមធ្យម) |
| 17 – 18.4 | ខ្វះទម្ងន់ (ស្គមស្រាល) |
| 18.5 – 24.9 | ទម្ងន់ធម្មតា |
| 25 – 29.9 | លើសទម្ងន់ (ដំណាក់កាលត្រៀមធាត់) |
| 30 – 34.9 | ធាត់កម្រិត I |
| 35 – 39.9 | ធាត់កម្រិត II |
| 40 ឡើងទៅ | ធាត់កម្រិត III |
សម្រាប់កម្ពស់ ១៧៥ cm BMI ពី ១៨,៥ ដល់ ២៤,៩ ត្រូវនឹងទម្ងន់ប្រហែល ៥៦,៧ ដល់ ៧៦,៣ kg។ សម្រាប់កម្ពស់ ១៦០ cm គឺប្រហែល ៤៧,៤ ដល់ ៦៣,៧ kg។
កម្រិត BMI សម្រាប់ជនជាតិអាស៊ី៖ ២៣ និង ២៧,៥
ក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ កិច្ចប្រជុំអ្នកជំនាញរបស់ WHO បានពិនិត្យភស្តុតាងដែលបង្ហាញថា ជនជាតិអាស៊ីជាច្រើនមានខ្លាញ់ក្នុងខ្លួនច្រើនជាង និងមានហានិភ័យជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ២ និងជំងឺបេះដូងខ្ពស់ជាង នៅ BMI ទាបជាងប្រជាជនអឺរ៉ុប។ កិច្ចប្រជុំនោះបានស្នើចំណុចសកម្មភាពសុខភាពសាធារណៈ ២៣ (ហានិភ័យកើនឡើង) និង ២៧,៥ (ហានិភ័យខ្ពស់)។ សេវាសុខាភិបាលនៅប្រទេសដូចជា សិង្ហបុរី និងឥណ្ឌា ប្រើកម្រិតទាបស្រដៀងគ្នានេះ។
| BMI | ប្រជាជនអាស៊ី (WHO 2004) |
|---|---|
| ក្រោម 18.5 | ស្គមពេក |
| 18.5 – 22.9 | ទម្ងន់សុខភាពល្អ (ហានិភ័យទាប) |
| 23 – 27.4 | ហានិភ័យកើនឡើង |
| 27.5 ឡើងទៅ | ហានិភ័យខ្ពស់ |
តាមកម្រិតនេះ ចន្លោះទម្ងន់ល្អសម្រាប់កម្ពស់ ១៧៥ cm គឺប្រហែល ៥៦,៧ ដល់ ៧០,១ kg ជំនួសឱ្យ ៥៦,៧ ដល់ ៧៦,៣ kg ហើយសម្រាប់ ១៦០ cm គឺប្រហែល ៤៧,៤ ដល់ ៥៨,៦ kg។ បើអ្នកមានដើមកំណើតអាស៊ីខាងត្បូង ចិន អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឬជប៉ុន គួរមើលលទ្ធផលរបស់អ្នកតាមកម្រិតទាំងពីរ ហើយសួរវេជ្ជបណ្ឌិតថាគាត់ប្រើកម្រិតណា។
អ្វីដែល BMI មិនអាចប្រាប់អ្នកបាន
BMI គ្រាន់តែជាលេខសម្រាប់ពិនិត្យបឋមយ៉ាងរហ័សប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យទេ។ វាមានដែនកំណត់ដែលគេដឹងច្បាស់៖
- វាមិនអាចបែងចែកសាច់ដុំពីខ្លាញ់។ មនុស្សមានសាច់ដុំច្រើន និងអត្តពលិក អាចមាន BMI លើស ២៥ ទោះមានខ្លាញ់តិចក៏ដោយ។
- វាមិនបង្ហាញថាខ្លាញ់ស្តុកនៅកន្លែងណា។ ខ្លាញ់ជុំវិញចង្កេះ ទាក់ទងនឹងហានិភ័យសុខភាពខ្ពស់ជាងខ្លាញ់នៅត្រគាក។
- វាមិនសូវត្រឹមត្រូវសម្រាប់ក្រុមមួយចំនួន ដូចជាស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ មនុស្សចាស់ដែលបាត់បង់សាច់ដុំ និងអ្នកដែលមានការកកទឹកក្នុងខ្លួន (ហើម)។
- វាមិនមែនសម្រាប់កុមារទេ។ អ្នកដែលអាយុក្រោម ២០ ឆ្នាំ ត្រូវប្រៀបធៀបជាមួយតារាង BMI តាមអាយុ និងភេទ។
- មនុស្សចាស់ជាករណីពិសេស។ សម្រាប់មនុស្សពេញវ័យអាយុលើសប្រហែល ៦៥ ឆ្នាំ ការសិក្សាខ្លះរកឃើញថាហានិភ័យសុខភាពទាបបំផុតនៅ BMI ខ្ពស់ជាងបន្តិច គឺប្រហែល ២៣ ដល់ ៣០។
សមាមាត្រចង្កេះធៀបនឹងកម្ពស់៖ ការពិនិត្យទីពីរដែលមានប្រយោជន៍
ដោយសារ BMI មិនគិតពីទីតាំងខ្លាញ់ ការវាស់ចង្កេះផ្តល់ព័ត៌មានបន្ថែមដ៏មានប្រយោជន៍។ ស្ថាប័នណែនាំសុខភាព NICE នៃចក្រភពអង់គ្លេស ណែនាំឱ្យរក្សារង្វង់ចង្កេះឱ្យតិចជាងពាក់កណ្តាលនៃកម្ពស់ ពោលគឺ សមាមាត្រចង្កេះធៀបនឹងកម្ពស់ក្រោម 0.5។
ដើម្បីពិនិត្យ សូមវាស់រង្វង់ចង្កេះដោយខ្សែម៉ែត្រ នៅចំកណ្តាលរវាងឆ្អឹងជំនីរខាងក្រោមបង្អស់ និងផ្នែកខាងលើនៃឆ្អឹងត្រគាក ក្រោយពេលដកដង្ហើមចេញធម្មតា។ បន្ទាប់មកចែករង្វង់ចង្កេះនឹងកម្ពស់ ដោយប្រើខ្នាតដូចគ្នា។ អ្នកដែលមានកម្ពស់ ១៦០ cm និងចង្កេះ ៨០ cm មានសមាមាត្រ 80 ÷ 160 = 0.5 គឺស្ថិតត្រឹមកម្រិតតែម្តង។ ម៉ាស៊ីនគិត BMI មិនវាស់ចង្កេះទេ ដូច្នេះសូមធ្វើការគណនាតូចនេះដោយខ្លួនឯង។
បើអ្នកចង់ផ្លាស់ប្តូរទម្ងន់ ម៉ាស៊ីនគិតកាឡូរី ប៉ាន់ស្មានចំនួនកាឡូរីដែលអ្នកដុតក្នុងមួយថ្ងៃ ហើយផ្តល់គោលដៅប្រចាំថ្ងៃសម្រាប់ការស្រកទម្ងន់បន្តិចម្តងៗ ការរក្សាទម្ងន់ ឬការឡើងទម្ងន់ ព្រមទាំងជូនដំណឹងពេលគោលដៅណាមួយទាបជាងកម្រិតសុវត្ថិភាពអប្បបរមា។
កំហុសទូទៅដែលគួរជៀសវាង
- ប្រើសង់ទីម៉ែត្រជំនួសម៉ែត្រក្នុងរូបមន្ត។ 70 ÷ 175² ស្មើ 0.0023 មិនមែន 22.9 ទេ។ សូមប្តូរ ១៧៥ cm ទៅជា 1.75 m ជាមុនសិន។
- ភ្លេចលើកកម្ពស់ជាការេ។ ត្រូវចែកនឹង កម្ពស់ × កម្ពស់ មិនមែនចែកនឹងកម្ពស់តែម្តងទេ។
- ចាត់ទុកលេខតែមួយជាការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ។ BMI ២៦ របស់អ្នកមានសាច់ដុំច្រើន និងរបស់អ្នកដែលមិនសូវធ្វើចលនា អាចមានន័យខុសគ្នាឆ្ងាយ។
- ប្រើប្រភេទសម្រាប់មនុស្សពេញវ័យចំពោះក្មេងជំទង់។ ក្រោម ២០ ឆ្នាំ សូមប្រើតារាង BMI តាមអាយុ។
- មិនអើពើនឹងកម្រិតសម្រាប់ជនជាតិអាស៊ី។ បើកម្រិតនេះសមនឹងអ្នក BMI ២៤ ប្រហែលជាគួរយកចិត្តទុកដាក់រួចហើយ។
សេចក្តីសង្ខេប
BMI ចែកទម្ងន់នឹងការេនៃកម្ពស់ ដើម្បីបានលេខតែមួយសម្រាប់ពិនិត្យបឋមលើការខ្វះទម្ងន់ ការលើសទម្ងន់ និងការធាត់ខ្លាំងចំពោះមនុស្សពេញវ័យ។ ចន្លោះធម្មតារបស់ WHO គឺ ១៨,៥ ដល់ ២៤,៩ ហើយកិច្ចប្រជុំ WHO ឆ្នាំ ២០០៤ បានស្នើចំណុចសកម្មភាព ២៣ និង ២៧,៥ សម្រាប់ប្រជាជនអាស៊ី។ ពិនិត្យ BMI របស់អ្នកដោយ ម៉ាស៊ីនគិត BMI វាស់សមាមាត្រចង្កេះធៀបនឹងកម្ពស់បន្ថែម ចងចាំដែនកំណត់របស់ BMI ហើយពិគ្រោះជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតអំពីអត្ថន័យនៃលេខទាំងនេះសម្រាប់អ្នក។
សំណួរដែលសួរញឹកញាប់
តើ BMI ធម្មតាសម្រាប់មនុស្សពេញវ័យគឺប៉ុន្មាន?
តាមកម្រិតអន្តរជាតិរបស់ WHO BMI ពី ១៨,៥ ដល់ ២៤,៩ ជាទម្ងន់ធម្មតា។ ក្រោម ១៨,៥ ជាខ្វះទម្ងន់ ពី ២៥ ដល់ ២៩,៩ ជាលើសទម្ងន់ ហើយចាប់ពី ៣០ ឡើងទៅ ជាការធាត់ខ្លាំង។
តើ BMI ប៉ុន្មានទើបល្អសម្រាប់មនុស្សពេញវ័យជនជាតិអាស៊ី?
កិច្ចប្រជុំអ្នកជំនាញរបស់ WHO ក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ បានស្នើកម្រិតទាបជាងសម្រាប់ប្រជាជនអាស៊ី៖ ២៣ សម្រាប់ហានិភ័យកើនឡើង និង ២៧,៥ សម្រាប់ហានិភ័យខ្ពស់។ ជ្រើស ប្រជាជនអាស៊ី (WHO 2004) ក្នុងម៉ាស៊ីនគិត BMI ដើម្បីប្រើកម្រិតនេះ ហើយសួរវេជ្ជបណ្ឌិតរបស់អ្នកថាកម្រិតណាសមនឹងអ្នក។
តើគណនា BMI ដោយដៃដោយរបៀបណា?
យកទម្ងន់គិតជាគីឡូក្រាម ចែកនឹងការេនៃកម្ពស់គិតជាម៉ែត្រ។ ឧទាហរណ៍ ៧០ kg និង ១៧៥ cm៖ 70 ÷ (1.75 × 1.75) = 70 ÷ 3.0625 = 22.9។ បើគិតជាផោន និងអ៊ីញ សូមប្រើ 703 × ទម្ងន់ ÷ កម្ពស់²។
តើ BMI ត្រឹមត្រូវសម្រាប់មនុស្សគ្រប់គ្នាឬទេ?
ទេ។ BMI មិនអាចបែងចែកសាច់ដុំពីខ្លាញ់ ហើយមិនបង្ហាញថាខ្លាញ់ស្តុកនៅកន្លែងណាទេ ដូច្នេះអត្តពលិក ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ មនុស្សចាស់ និងអ្នកដែលមានការកកទឹកក្នុងខ្លួន (ហើម) អាចត្រូវចាត់ថ្នាក់ខុស។ ការវាស់ចង្កេះ ឬការពិនិត្យជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិត ផ្តល់រូបភាពពេញលេញជាង។
តើសមាមាត្រចង្កេះធៀបនឹងកម្ពស់ប៉ុន្មានទើបល្អ?
គោលការណ៍ណែនាំសុខភាពរបស់ NICE នៃចក្រភពអង់គ្លេស ណែនាំឱ្យរក្សារង្វង់ចង្កេះឱ្យតិចជាងពាក់កណ្តាលនៃកម្ពស់ គឺសមាមាត្រក្រោម 0.5។ សម្រាប់អ្នកដែលមានកម្ពស់ ១៦០ cm មានន័យថារង្វង់ចង្កេះគួរតិចជាង ៨០ cm។
តើអាចប្រើ BMI សម្រាប់កុមារ ឬក្មេងជំទង់បានទេ?
មិនអាចប្រើប្រភេទសម្រាប់មនុស្សពេញវ័យបានទេ។ អ្នកដែលមានអាយុក្រោម ២០ ឆ្នាំ ត្រូវវាយតម្លៃដោយតារាង BMI តាមអាយុ និងភេទ។ បើអ្នកបញ្ចូលអាយុក្រោម ២០ ឆ្នាំ ម៉ាស៊ីនគិត BMI បង្ហាញលេខ BMI ប៉ុន្តែណែនាំឱ្យមើលតារាង BMI តាមអាយុ ជំនួសឱ្យប្រភេទសម្រាប់មនុស្សពេញវ័យ។